TARIXIY ROMANLARDA HAQIQAT IZLARI: IKKI ADIB, BIR MAQSAD.
Keywords:
Tarixiy roman, ijtimoiy realizm, Otabek, Pyotr Grinev, ijtimoiy adolat, insoniylik, muhabbat, sadoqat, tarixiy voqea, tush motivi.Abstract
Ushbu maqola o‘zbek va rus adabiyotlaridagi tarixiy realizmning
qiyosiy tahliliga bag‘ishlangan bo‘lib, maqolada Abdulla Qodiriyning “O‘tkan
kunlar” romani va Aleksandr Pushkinning “Kapitan qizi” asarlari o‘zaro qiyosiy
tahlil qilinadi. Muallif har ikki asarda tarixiy voqealar, ijtimoiy hayot, insoniy
fazilatlar va muhabbat mavzularining yoritilish usullarini tahlil etadi. Qodiriy
romanida XIX asrning ikkinchi yarmidagi O‘zbekiston (Buxoro amirligi va Qo‘qon
xonligi) ijtimoiy-siyosiy hayotini chuqur badiiy talqin etganligi, Pushkin asarida XVIII
asr Rossiyasidagi Pugachev qo‘zg‘oloni davridagi insoniy kechinmalarni aks
ettirilishi yoritilgan. Maqolada Otabek va Pyotr obrazlari o‘rtasidagi mushtarak va
farqli jihatlari ochib beriladi. Kumush va Masha timsollari orqali esa ayol sha’ni,
muhabbati va jasorati tahlil qilinadi. Tahlil davomida muallif ikki asardagi g‘oya,
obrazlar tizimi, tush motivlari, muhabbat va sadoqat masalalaridagi o‘xshashlik va
farqlarni chuqur tahlil qiladi.
References
1.
Qodiriyning “O‘tkan kunlar” va Pushkinning “Kapitan qizi” asarlari insoniylik,
muhabbat va ijtimoiy adolat g‘oyalari bilan yo‘g‘rilgan, tarixiy jarayonlar fonida
shaxsiy fojialar va g‘alabalarni ko‘rsatgan yuksak badiiy durdonalardir. Har ikkala adib
tarixiy voqealarni zamonaviy nigoh bilan talqin qilib, o‘z xalqini uyg‘onishga, adolat,
ma’rifat va insoniylik sari chorlaydi. Shu bois, bu ikki asar nafaqat badiiy zavq
bag‘ishlaydi, balki har bir o‘quvchini o‘z-o‘ziga, jamiyatga va hayotga boshqacha
nigoh bilan qarashga undaydi. Bu ikki asar bugungi kunda ham o‘z ahamiyatini
yo‘qotmagan, balki har bir o‘quvchiga saboq va ruhiy ozuqa bo‘la oladigan bebaho
merosdir.
Foydalanilgan adabiyotlar
Abdalimova, S., & Rahimova, Z. (2023). Abdulla Qodiriyning “O‘tkan kunlar”
romanidagi tarixiy va arxaik so‘zlar tahlili. Theoretical and Applied Science
Conference Proceedings, (4), 120–126.
2.
Abdiyeva, S. (2022). “O‘tkan kunlar” romanining ma’naviy-ma’rifiy ahamiyati.
Modern Oriental Development Journal, (6), 88–93.
3.
O‘rta Osiyo A. S. Pushkin nazarida. (n.d.). Ziyouz.com – Adabiy va ma’rifiy
portal. https://ziyouz.com
4.
Pushkin, A. S. (1985). Kapitan qizi: Povest. Moskva: Xudojestvennaya
literatura.
5.
6.
Qodiriy, A. (2007). O‘tkan kunlar: Tarixiy roman. Toshkent: Yoshlar nashriyoti.
Soatova, N. (2022). National literary tradition in Uzbek novel writing (on the
example of Abdulla Qodiriy’s novel “O‘tkan kunlar”). European International
Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(5), 43–50.
7.
Usmonova, S., & Solijonova, Sh. (2023). Usage of Uzbek proverbs in Abdulla
Qodiriy’s novel “O‘tkan kunlar”. Tadqiqotlar.uz, (2), 15–22.
