INGLIZ – O‘ZBEK TARJIMADA IDIOMALAR VA MADANIY REALIYALARNI TARJIMA QILISH STRATEGIYALARI: MATNGA ASOSLANGAN TAHLIL

Authors

  • To'laganov Husniddin Mengaliyevich Author
  • Ramazonov Shohruh Nusratillo o’g’li Author

Keywords:

This article investigates how English idioms and culture-bound realia are rendered in Uzbek translations and which strategies best preserve meaning, pragmatic effect, and stylistic color. A small English–Uzbek parallel corpus was compiled from

Abstract

Ushbu maqolada ingliz tilidagi idiomalar hamda madaniy realiyalarni o‘zbek 
tiliga tarjima qilishda qo‘llanadigan asosiy strategiyalar (so‘zma-so‘z tarjima, 
funksional ekvivalent, moslashtirish/adaptatsiya, izohli tarjima, kompensatsiya va 
ixtiyoriy qisqartirish) korpusga asoslangan yondashuv orqali tahlil qilinadi. Tadqiqot 
materiali sifatida motivatsion-adabiy uslubdagi asarlardan tuzilgan kichik parallel 
korpus  tanlanib, undagi 60 ta birlik belgilandi. Har bir birlik bo‘yicha tarjima usuli, 
semantik yo‘qotish yoki boyish, hamda o‘quvchi uchun tushunarlilik darajasi 
mezonlari qo‘llanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, idiomalar tarjimasida funksional 
ekvivalent va moslashtirish strategiyalari ko‘proq samarali bo‘lib, realiyalar uchun 
izohli tarjima va transkripsiya + izoh kombinatsiyasi ma’no aniqligini oshiradi. Maqola 
tarjimonlarga uslubiy rang, pragmatik ta’sir va milliy koloritni saqlash bo‘yicha amaliy 
tavsiyalar beradi.

References

1. Vinay J.-P., Darbelnet J. Comparative Stylistics of French and English: A

Methodology for Translation. Amsterdam: John Benjamins, 1995.

2. Nida E.A., Taber C.R. The Theory and Practice of Translation. Leiden: Brill, 1969.

3. Newmark P. A Textbook of Translation. London: Prentice Hall, 1988.

4. Baker M. In Other Words: A Coursebook on Translation. London/New York:

Routledge, 2018.

5. Davies E.E. A Goblin or a Dirty Nose? The Treatment of Culture-Specific

References in Translations of the Harry Potter Books. The Translator, 2003.

6. House J. Translation Quality Assessment: Past and Present. London/New York:

Routledge, 2015.

7. Toury G. Descriptive Translation Studies and Beyond. Amsterdam: John Benjamins,

2012.

8. Catford J.C. A Linguistic Theory of Translation. Oxford: Oxford University Press,

1965.

9.

Munday J. Introducing Translation Studies: Theories and Applications.

London/New York: Routledge, 2016.

10. Gambier Y., van Doorslaer L. (Eds.). Handbook of Translation Studies.

Amsterdam: John Benjamins, 2010–2013.

Published

2025-12-20

How to Cite

INGLIZ – O‘ZBEK TARJIMADA IDIOMALAR VA MADANIY REALIYALARNI TARJIMA QILISH STRATEGIYALARI: MATNGA ASOSLANGAN TAHLIL. (2025). ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 84(1), 3-9. https://journalss.org/index.php/obr/article/view/11622