DRONLAR: GEOAXBOROT VA MASOFADAN ZONDLASH TIZIMLARIDA QO‘LLASHNING ILMIY-AMALIY JIHATLARI
Keywords:
dron, UAV, fotogrammetriya, ortofoto, DSM, DEM, geodezik tayanch, GNSS, masofadan zondlash, GIS.Abstract
(o‘zbek tilida).Ushbu maqolada dronlar (UAV)ning geoaxborot
tizimlari va masofadan zondlash (remote sensing) yo‘nalishlaridagi o‘rni, ularni
ma’lumot yig‘ish, qayta ishlash va geofazoviy tahlil zanjiriga integratsiya qilish
masalalari IMRAD tuzilmasida yoritiladi. Tadqiqotda fotogrammetriya va
multispektral kuzatuv asosida ortofoto, raqamli balandlik modeli (DEM/DSM) hamda
indeks xaritalarni olish, aniqlikni baholash va amaliy ssenariylar (qishloq xo‘jaligi
monitoringi, yer resurslari inventarizatsiyasi, muhandislik izlanishlari) bo‘yicha
metodik yondashuv taklif etiladi. Natijalar dronlar yordamida yuqori fazoviy
aniqlikdagi geoma’lumotlarni nisbatan qisqa vaqt ichida olish mumkinligini, biroq
uchish rejalashtiruvi, geodezik tayanch, sensor kalibrovkasi va sifat nazorati talablarini
qat’iy bajarish zarurligini ko‘rsatadi.
References
1. Colomina, I., Molina, P. “Unmanned Aerial Systems for Photogrammetry and
Remote Sensing: A Review.” *ISPRS Journal of Photogrammetry and Remote
Sensing.* Amsterdam, Elsevier, 2014, 92-jild, 79–97-betlar.
2. Eisenbeiss, H. *UAV Photogrammetry.* Zurich, ETH Zurich (Institute of Geodesy
and Photogrammetry), 2009, 235 bet.
3. ASPRS. *Positional Accuracy Standards for Digital Geospatial Data.* Bethesda,
American Society for Photogrammetry and Remote Sensing, 2015, 28 bet.
4. Wolf, P. R., Dewitt, B. A. *Elements of Photogrammetry with Applications in GIS.*
New York, McGraw-Hill, 2000, 608 bet.
5. Hunt, E. R., Hively, W. D., Fujikawa, S. J., Linden, D. S., Daughtry, C. S. T.,
McCarty, G. W. “Acquisition of NIR-Green-Blue Digital Photographs from
Unmanned Aircraft for Crop Monitoring.” *Remote Sensing.* Basel, MDPI, 2010, 2
jild, 290–305-betlar.
6. Lillesand, T. M., Kiefer, R. W., Chipman, J. W. *Remote Sensing and Image
Interpretation.* Hoboken, John Wiley & Sons, 2015, 736 bet.