O‘ZBEK MORFOLOGIYASIDA KATEGORIYALAR TIZIMI VA ULARNING O‘ZGARISHI.
Keywords:
O‘zbek morfologiyasi, grammatik kategoriyalar, so‘z turkumlari, morfologik o‘zgarish, grammatik shakl, tarixiy taraqqiyot, til tizimiAbstract
Ushbu maqolada o‘zbek tilining morfologik tizimi, xususan,
so‘zlarning grammatik kategoriyalari, ularning tuzilishi, vazifasi va tarixiy taraqqiyoti
ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. O‘zbek morfologiyasida so‘z turkumlari,
grammatik shakllar va ularning kategoriyaviy xususiyatlari tilning ichki qonuniyatlari
asosida shakllanadi hamda doimiy o‘zgarish va yangilanish jarayonida bo‘ladi.
Maqolada zamonaviy adabiy tilning morfologik kategoriyalari son, egalik, kelishik,
zamon, mayl, daraja, nisbat kabi birliklarning mazmuni va shakliy ko‘rinishlari,
ularning funksional imkoniyatlari hamda nutq jarayonidagi o‘zgarish mexanizmlari
yoritilgan. Shuningdek, tarixiy til qatlamlari, lahjalar, ijtimoiy omillar, tilga kirib
kelgan yangi birliklar hamda global kommunikatsiyaning morfologik tizimga ta’siri
alohida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot davomida morfologik kategoriyalarning barqaror va
o‘zgaruvchan jihatlari, yangi til hodisalari ta’sirida yuzaga kelayotgan tendensiyalar
tahlil qilinadi. Maqola yakunida o‘zbek morfologiyasining hozirgi taraqqiyot bosqichi
va kelajak istiqbollari bo‘yicha umumiy xulosalar beriladi.
References
1. M. Hamidov Turkiy tillar grammatikasi Toshkent - 2014
2. N. Abdullaeva O‘zbek tilining zamonaviy tilshunosligi Toshkent - 2022
7. T. Salimov Lingvistik tadqiqotlarda o‘zbek tili Toshkent - 2019
