BUYRAK KONKREMENTLARINING HOSIL BO‘LISH MEXANIZMLARI VA ULARNI OLDINI OLISH YO‘LLARI
Keywords:
nefrolitiaz, buyrak toshlari, konkrementlar, patogenez, supersaturatsiya, Randall plakalari, profilaktika, parhez terapiyasi, gidratsiya, urolitiaz.Abstract
Buyrak konkrementlari (nefrolitiaz) siydik tizimining keng
tarqalgan kasalligi bo‘lib, buyraklarda va siydik yo‘llarida toshlar hosil bo‘lishi bilan
kechadi. Ushbu maqolada nefrolitiazning patogenezi, asosiy mexanizmlari
(supersaturatsiya, Randall plakalari, kristallizatsiya, yallig‘lanish va mikrobiom
ta’siri), risk omillari (ovqatlanish, gidratsiya, metabolik buzilishlar, iqlim va genetik
omillar) va zamonaviy profilaktika usullari (suyuqlik iste’moli, parhez, farmakologik
terapiya) ko‘rib chiqiladi. Maqola nefrolitiazning global va mintaqaviy
epidemiologiyasiga, shuningdek, O‘zbekiston va Markaziy Osiyodagi dolzarb
muammolarga asoslangan holda tayyorlangan. Profilaktika choralarining
samaradorligi xalqaro yo‘riqnomalar (AUA, EAU) va so‘nggi ilmiy tadqiqotlar asosida
baholanadi.
References
1.Leslie SW, Sajjad H, Murphy PB. Renal Calculi. StatPearls. 2024.
2.Tamborino F et al. Pathophysiology and Main Molecular Mechanisms of
Urinary Stone Formation and Recurrence. Int J Mol Sci. 2024;25(5):3075.
3.American Urological Association. Medical Management of Kidney Stones
Guideline. 2014 (updated).
4.European Association of Urology. Urolithiasis Guidelines. 2024.
5.Global Burden of Disease Study 2021. Urolithiasis Burden. eClinicalMedicine.
2024.
6.Liu Y et al. Epidemiology of urolithiasis in Asia. Asian J Urol. 2018;5(4):205
214.
7.Nozima Bobojonova. Buyrak-tosh kasalligi: sabablari, belgilar, davolash usuli.
Avitsenna.uz. 2021.
