ADABIY ASARDA SHAKL VA MAZMUN
Keywords:
hakl va mazmun, badiiy asar, adabiy tanqid, formalistik yondashuv, ijtimoiy-madaniy tahlil, estetik idrok.Abstract
Mazkur maqolada adabiy asarda shakl va mazmun masalasi badiiy tafakkur taraqqiyoti
bilan uzviy bog‘liq hodisa sifatida tadqiq etiladi. Asarda shakl va mazmunning o‘zaro
munosabati nazariy jihatdan tahlil qilinib, ularning bir-birini inkor etmasdan, aksincha,
badiiy yaxlitlikni ta’minlovchi omillar ekani asoslab beriladi. Tadqiqotda uch
tomonlama tanqidiy yondashuv qo‘llanadi: birinchidan, formalistik nuqtayi nazardan
shaklning estetik vazifasi va badiiy vositalar tizimidagi o‘rni baholanadi; ikkinchidan,
ijtimoiy-madaniy yondashuv asosida mazmunning davr, muhit va muallif
dunyoqarashi bilan aloqasi ochib beriladi; uchinchidan, estetik-qabul nazariyasi
doirasida shakl va mazmun uyg‘unligining o‘quvchi idroki va badiiy ta’sir kuchiga
ta’siri tahlil etiladi. Maqolada shaklga ortiqcha ustuvorlik berish yoki mazmunni
birlamchi omil sifatida mutlaqlashtirish biryoqlama yondashuv ekani tanqid qilinadi.
Xulosa sifatida adabiy asarni to‘laqonli anglash shakl va mazmunning dialektik birligi
asosidagina mumkinligi ilmiy dalillar bilan asoslanadi.
References
1. Qayumov A. Adabiy tanqid asoslari. Toshkent: O‘qituvchi, 1996.
2. Normatov U. Badiiy tafakkur va uslub. Toshkent: Fan, 2008.
3. Karimov N. Adabiyot nazariyasi masalalari. Toshkent: Universitet, 2010.
4. Yo‘ldoshev B. Badiiy asar tahlili. Toshkent: Mumtoz so‘z, 2015.
5. Rahmonov S. Adabiy jarayon va nazariya. Toshkent: Fan, 2002.
6. Jalilov T. Badiiy obraz va estetik qadriyatlar. Toshkent: Universitet, 2009.
7. Ashurov B. Adabiy uslub va shakl. Toshkent: O‘qituvchi, 2012.
