QAHRAMONLIK DOSTONLARINING G’OYAVIY BADIIY XUSUSIYATLARI
Keywords:
Qahramonlik dostoni, epik janr, xalq og’zaki ijodini, folklore, g’oyaviylik, badiiylik, obraz, syujet, vatanparvarlik, milliy ong.Abstract
Ushbu ishda o’zbek xalq og’zaki ijodining yirik va qadimiy
janrlaridan biri bo’lgan qahramonlik dostonlarining g’oyaviy – badiiy xususiyatlari
atrofilicha tahlil qilinadi. Qahramonlik dostonlari xalqning tarixiy xotirasi, milliy
o’zligi, ma’naviy – axloqiy qarashlari va estetik didini aks ettiruvchi muhim manba
hisoblanadi. Tadqiqot jarayonida qahramonlik dostonlarining vujudga kelish omillari,
ularning asosiy g’oyalari, badiiy obrazlar tizimi, syujet – kompozitsion qurilishi hamda
tasvir vositalarining o’ziga xos jihatlari yoritiladi. Shuningdek, dostonlarida
ifodalangan vatanparvarlik, mardlik, adolat, sadoqat va jasorat g’oyalari xalq
tarbiyasidagi o’rni nuqtai nazardan tahlil etiladi.
References
• Jirmunskiy V.M. "O‘zbek xalq qahramonlik eposi" — Bu asar
dostonshunoslikning tamal toshi hisoblanib, dostonlarning tarixiy ildizlari va
badiiy qurilishini tahlil qiladi (Qayta nashrlar va fundamental tadqiqot sifatida
saqlangan).
• Mirzayev T. "O‘zbek xalq dostonchiligi" (2024-2025 yillardagi qayta ishlangan
nashrlari) — Baxshichilik san’ati va dostonlarning g‘oyaviy yo‘nalishlari haqida
eng mukammal manba.
• Afzalov M. "O‘zbek xalq dostonlarining badiiy xususiyatlari" — Dostonlardagi
mubolag‘a, epitet va o‘xshatishlar tizimini yoritib beradi.
• Safarov O. "O‘zbek xalq og‘zaki poetik ijodi" (Toshkent, "Musiqa" nashriyoti,
2021-2023 yy.) — Filologiya fakultetlari uchun darslik bo'lib, unda
dostonlarning janr xususiyatlari batafsil berilgan.
• Madayev O. "O‘zbek xalq og‘zaki ijodi" (O‘quv qo‘llanma, 2022-yilgi
to‘ldirilgan nashri) — Dostonlar syujeti va kompozitsiyasini o'rganishda asosiy
qo'llanma.
• Is’hoqov Yo. "So‘z san’ati so‘zligi" (2020-2024 yy. nashrlari) — Dostonlarda
qo‘llanilgan badiiy san’atlarni (tashbeh, mubolag‘a, istiora) izohlash uchun
foydalaniladi.
• "Alpomish" (Akademik nashr) — 2024-2025 yillarda baxshilar variantlari
asosida qayta nashr etilgan variantlari (Fozil Yo‘ldosh o‘g‘li, Po‘lkan shoir
variantlari).
• "O‘zbek xalq ijodi" ko‘p jildligi (100 jildlik, davom etayotgan nashr jarayoni,
2020-2026 yy.) — Bu to'plamda qahramonlik dostonlarining barcha turkumlari
ilmiy izohlar bilan berilgan.
