“UZLUKSIZ TA’LIM TIZIMIDA O‘QUVCHI-YOSHLARDA TOLERANTLIK MADANIYATINI SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK MODELI: NAZARIY ASOSLAR VA AMALIY MEXANIZMLARI”
Keywords:
Kalit so‘zlar: Tolerantlik madaniyati, uzluksiz ta’lim, pedagogik model, inklyuzivlik, madaniyatlararo muloqot, pedagogik shartlar, yoshlar tarbiyasi.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqola globallashuv sharoitida O‘zbekistonda barqaror,
gumanistik va adolatli jamiyatni shakllantirish uchun zarur bo‘lgan tolerantlik
madaniyatini o‘quvchi-yoshlarda shakllantirishning pedagogik asoslari va amaliy
mexanizmlarini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda uzluksiz ta’limning
(maktabgacha ta’limdan oliy ta’limgacha) integrativ imkoniyatlaridan foydalangan
holda, tolerantlikni shaxsning kognitiv, affektiv-qadriyatli va praksik (xulq-atvor)
komponentlari o‘zaro uyg‘unlikda rivojlantiruvchi struktural-funksional model ishlab
chiqilgan. Modelni amaliyotga tatbiq etish orqali madaniyatlararo muloqotga tayyor,
o‘zgalarni hurmat qiluvchi va konstruktiv hamkorlikka qodir shaxsni
shakllantirishning samarali yo‘llari ilmiy asoslangan.
References
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati (references)
I. Normativ-huquqiy hujjatlar va Prezident Asarlari
1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – T.: O‘zbekiston, 2023. – 128 b.
2. O‘zbekiston Respublikasining **"Ta’lim to‘g‘risida"**gi Qonuni. (Yangi tahriri).
2020-yil 23-sentabr, O‘RQ-637-son.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 7-fevraldagi PF-4947-sonli
**"O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar
strategiyasi to‘g‘risida"**gi Farmoni.
4. Mirziyoyev Sh. M. Yangi O‘zbekiston strategiyasi. – T.: O‘zbekiston, 2021. – 464
b.
5. BMTning "Bag‘rikenglik prinsiplari deklaratsiyasi" (UNESCO, 1995-yil 16-
noyabr).
II. Nazariy va Metodik Adabiyotlar (O‘zbekiston Olimlari)
6. Avloniy, A. Turkiy guliston yoxud axloq. 1 – T.: O‘qituvchi, 1992. – 160 b.
7. Ishmuhamedov, R. J. Ta'lim va tarbiyada innovatsion pedagogik texnologiyalar.
– T.: Sano-standart, 2008. – 325 b.
8. Madraximova, M. S. Talabalarda millatlararo tolerantlikni shakllantirishning
pedagogik-psixologik mexanizmlari. // Pedagogik mahorat. – 2022. – № 2. – B.
65-71.
9. Ochilov, M. Yangi pedagogik texnologiyalar: Nazariy va amaliy asoslari. – T.:
O‘qituvchi, 2000. – 236 b.
10. Tursunova, G. A. Uzluksiz ta’lim sharoitida shaxsning tolerantlik
kompetensiyasini rivojlantirishning metodikasi. – T.: Fan va texnologiya, 2019. –
180 b.
III. Xorijiy Nazariy Manbalar (Psixologiya va Pedagogika)
11. Allport, G. W. The Nature of Prejudice. 2 – Cambridge, MA: Perseus Books, 1954.
– 537 p.
12. Berry, J. W. Intercultural Relations in Plural Societies. 3 In: Multiculturalism and
Intercultural Education. – London: Routledge, 2015. – P. 11–24.
13. Асмолов, А. Г. Толерантность: Различные парадигмы анализа. // Век
толерантности. – 2001. – № 1. – С. 13-24.
14. Байбородова, Л. В. Воспитание толерантности в поликультурной
образовательной среде. – Ярославль: Изд-во ЯГПУ, 2223. – 210 с.
15. Ясвин, В. А. Образовательная среда: от моделирования к проектированию.
– М.: Смысл, 2001. – 365 с.
IV. Internet Manbalari
16. O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining rasmiy
veb-sayti. [URL: www.edu.uz] (Murojaat sanasi: 14.12.2025).
17. UNESCO. The Road towards Tolerance: The Role of Education. [URL:
www.unesco.org] (Murojaat sanasi: 14.12.2025).
