BRONXIAL ASTMA KASALLIGI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Bronxial astma, nafas olish tizimi, allergiya, yallig‘lanish, giperreaktivlik, irsiy omillar, ekologiya, inhalyatsion terapiya, bronxolitiklar, immun tizimi, o‘pka ventilyatsiyasi, JSST, surunkali kasallik, profilaktika, O‘zbekiston sog‘liqni saqlash tizimi.Abstract
Annotatsiya: Ushbu ilmiy maqolada bronxial astma kasalligining etiologiyasi,
patogenezi, klinik kechishi, tashxislash va davolash usullari chuqur tahlil qilinadi.
Bronxial astma — nafas yo‘llarining surunkali yallig‘lanish kasalligi bo‘lib,
organizmning turli tashqi va ichki ta’sirlarga sezuvchanligi ortishi bilan tavsiflanadi.
Maqolada astmaning rivojlanishida irsiy omillar, allergik reaksiyalar, ekologik
ifloslanish, stress holatlari va infeksiyalar roli alohida yoritilgan. Shuningdek,
zamonaviy diagnostika metodlari — spirometriya, pikfloumetriya, allergik testlar va
laborator tahlillarning ahamiyati tahlil qilinadi. Davolashda qo‘llaniladigan asosiy
farmakologik guruhlar (ingalyatsion gormonal vositalar, bronxolitiklar,
antihistaminlar) va ularning terapevtik samarasi o‘rganilgan. Profilaktika yo‘nalishida
sog‘lom turmush tarzini shakllantirish, allergenlardan himoyalanish va bemorlarda
o‘z-o‘zini nazorat qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish muhim o‘rin tutadi. Tadqiqot
natijalari shuni ko‘rsatadiki, bronxial astma nafaqat tibbiy, balki ijtimoiy muammo
sifatida ham qaralishi lozim. Chunki kasallik bemorning hayot sifatini pasaytiradi,
mehnat faoliyatini cheklaydi va iqtisodiy yo‘qotishlarga olib keladi. Shuning uchun
bronxial astmani erta aniqlash, to‘g‘ri davolash va profilaktika choralari jamiyat
salomatligini saqlashda muhim ahamiyat kasb etadi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST / WHO). Global Initiative for Asthma
(GINA) Report, 2024. – Geneva: World Health Organization.
2. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Bronxial astma bo‘yicha
klinik tavsiyalar va statistik ma’lumotlar, 2023-yil. – Toshkent.
3. Karimov, A.A., & Abdullayev, B.B. Pulmonologiya asoslari. – Toshkent: Tibbiyot
nashriyoti, 2022.
4. Becker, A., & Bousquet, J. (2023). Global strategy for asthma management and
prevention. – European Respiratory Journal, 61(4).
5. Rasulov, M.S. Nafas olish tizimi kasalliklari va ularning davolash usullari. –
Toshkent tibbiyot akademiyasi o‘quv qo‘llanmasi, 2021.
6. GINA (Global Initiative for Asthma). Pocket Guide for Asthma Management and
Prevention, Updated 2023.
7. Qodirova, S.R. Allergologiya va klinik immunologiya asoslari. – Toshkent: Ilm
Ziyo nashriyoti, 2020.
8. Our World in Data. “Global Burden of Asthma: prevalence, mortality, and trends.”
– www.ourworldindata.org/asthma, 2024.
9. O‘zbekiston Respublikasi Davlat Statistika qo‘mitasi. “O‘zbekiston aholisi orasida
eng ko‘p uchraydigan kasalliklar bo‘yicha tahliliy hisobot.” – stat.uz, 2023-yil.
10. National Institute of Health (NIH, USA). Asthma: Symptoms, Causes, Diagnosis,
and Treatment. – Bethesda, MD, 2022.
