SIMSIZ ALOQA UCHUN SIGNAL O'TKAZUVCHANLIGIDAN SAMARALI FOYDALANISH IMKONINI BERUVCHI ASOSIY TEXNOLOGIYALAR.
Keywords:
Kalit so`zlar: Simsiz aloqa, radiochastota spektri, signal o‘tkazuvchanligi, spektr samaradorligi, multiplekslash, multiple access, OFDMA, NOMA, MIMOAbstract
Annotatsiya
Simsiz aloqa tizimlarida radiochastota spektrining cheklanganligi va
foydalanuvchilar hamda xizmatlar sonining tez sur’atlarda ortib borishi signal
o‘tkazuvchanligidan samarali foydalanishni muhim ilmiy-amaliy masalaga
aylantirmoqda. Mazkur ishda spektr samaradorligini oshirishga xizmat qiluvchi asosiy
multiplekslash va ko‘p foydalanuvchili kirish texnologiyalari — FDMA, TDMA,
CDMA, OFDMA, NOMA hamda MIMO yondashuvlari tahlil qilinadi. Tadqiqot
metodologiyasi nazariy tahlil va simulyatsion baholashga asoslanib, AWGN va ko‘p
yo‘lli kanal modellari sharoitida spektr samaradorligi, kechikish darajasi, energiya
samaradorligi va hisoblash murakkabligi kabi ko‘rsatkichlar bo‘yicha taqqoslash
amalga oshiriladi. Olingan natijalar an’anaviy ortogonal texnologiyalar soddaligi bilan
ajralib tursa-da, zamonaviy yuqori zichlikdagi tarmoqlarda OFDMA va NOMA
yechimlari spektrdan foydalanish darajasini sezilarli oshirishini ko‘rsatadi. OFDMA
resurslarni moslashuvchan taqsimlash orqali kengbant xizmatlar uchun barqaror
ishlashni ta’minlasa, NOMA yuqori foydalanuvchi zichligi va IoT muhitlarida
ustunlikka ega ekanligi aniqlanadi. Tadqiqot xulosalari amaldagi 4G/LTE, 5G va Wi-
Fi 6/7 standartlari bilan bog‘liq holda talqin qilinib, simsiz aloqa tizimlarini loyihalash
va optimallashtirish uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1 Radioaloqa asoslari : o‘quv-uslubiy qo‘llanma. — Toshkent : _, 20 y. — ___ b.
(8-m.RADIOALOQA.docx hujjati asosida)
2 Tse D., Viswanath P. Fundamentals of Wireless Communication. — Cambridge
: Cambridge University Press, 2005. — 585 p.
3 Goldsmith A. Wireless Communications. — Cambridge : Cambridge University
Press, 2005. — 732 p.
4 3GPP TS 36.211. E-UTRA; Physical Channels and Modulation. — 3GPP
Technical Specification, Release 15, 2018.
5 Liu Y., Qin Z., Elkashlan M., Ding Z., Nallanathan A., Hanzo L. Non-Orthogonal
Multiple Access for 5G and Beyond // Proceedings of the IEEE. — 2017. — Vol.
105, No. 12. — P. 2347–2381.
6 Bellalta B. IEEE 802.11ax: High-Efficiency WLANs // IEEE Wireless
Communications. — 2016. — Vol. 23, No. 1. — P. 38–46.
7 van Nee R., Prasad R. OFDM for Wireless Multimedia Communications. —
Boston : Artech House, 2000. — 258 p.
8 Verdú S. Multiuser Detection. — Cambridge : Cambridge University Press, 1998.
— 475 p.
9 Rappaport T. S. Wireless Communications: Principles and Practice. — 2nd ed.
— New Jersey : Prentice Hall, 2002. — 736 p.
