TAN SULOLASI DAVRIDA XITOY VA MARKAZIY OSIYO MAMLAKATLARI O’RTASIDAGI MUNOSABATLAR (IL-KAGAN (頡利可 汗 / XIELI QAGHAN (620–630))
Keywords:
Kalit so‘zlar: Tan sulolasi, Il Kagan, Garbiy Turk xoqonligi, Markaziy Osiyo, Xitoy, diplomatik aloqalar, Ipak yoli, siyosiy munosabatlar, elchilik, savdo, madaniy almashinuv, VII asr, mustaqillik kurashi, tarixiy manbalar, xalqaro siyosat.Abstract
Annotatsiya
Ushbu tezisda Tan sulolasi ( 618-907) davrida Xitoy va Markaziy Osiyo
mamlakatlari ortasidagi siyosiy, iqtisodiy hamda diplomatik munosabatlar, xususan Il
Kagan (620-630) hukmronligi yillaridagi jarayonlar tahlil etiladi. VII asr boshlarida
Markaziy Osiyo xalqlari va Xitoy o’rtasida Ipak yoli orqali savdo, elchilik va madaniy
aloqalar faollashgan bolib, bu davr ikki sivilizatsiya o’rtasidagi hamkorlikning muhim
bosqichi hisoblanadi.
Tadqiqotda Garbiy Turk xoqonligi va Tan imperiyasi o’rtasidagi o’zaro manfaat,
raqobat hamda siyosiy mustaqillik uchun kurash jarayonlari yoritiladi. Il Kagan
boshchiligidagi Garbiy Turk xoqonligi Xitoy bilan dastlab tinchlik va savdo asosidagi
diplomatik aloqalarni yolga qo’ygan bolsada, keyinchalik Tan sulolasining Markaziy
Osiyoda hukmronlikni kuchaytirish siyosati sababli munosabatlar keskinlashgan.
Mazkur ishda tarixiy manbalar- “Tangshu”, “Jiu Tangshu” kabi Xitoy
yilnomalari hamda turkiy va o’zbek tarixchilari asarlari asosida o’sha davr diplomatik
jarayonlari tahlil qilinadi. Tezis natijalari Tan davrida shakllangan Xitoy va Markaziy
Osiyo o’rtasidagi siyosiy diplomatiya, iqtisodiy aloqalar hamda madaniy
almashinuvning tarixiy ahamiyatini ochib beradi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Liu Xu. Jiu Tang Shu (舊唐書) — Tang sulolasi rasmiy yilnomasi. — Pekin:
Zhonghua Shuju, 1975.
2. https://www.chinaknowledge.de/Literature/Historiography/jiutangshu.html
3. Ouyang Xiu, Song Qi. Xin Tang Shu (新唐書) — Tang sulolasi yangilangan
yilnomasi. — Pekin: Zhonghua Shuju, 1975.
4. https://depts.washington.edu/silkroad/texts/tangshu/tangshu.html 5. Gumilyov, L. N. Drevnie turki. — Moskva: Nauka, 1967.
6. Klyashtorny, S. G. va Sultanov, T. I. Gosudarstva i narody Evraziyskikh stepey. —
Sankt-Peterburg: Peterburgskoye Vostokovedeniye, 2004.
7. Eshov, B. va Hasanov, H. O‘rta asrlarda O‘rta Osiyo va Xitoy munosabatlari tarixi.
— Toshkent: Fan, 2002.
8. A.A. Madraimov, & A.K. Ametova. (2022). A BRIEF REVIEW OF CHINESE
SOURCES ON THE HISTORY OF THE PEOPLES OF CENTRAL ASIA.
Oriental Journal of Social Sciences, 2(06), 96–99. https://doi.org/10.37547/supsci-
ojss-02-06-014
9. Asqarov, A. O‘zbekiston tarixi qadimgi davrlardan hozirgi kungacha. — Toshkent:
O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi, 2011.
