XV ASR MOVAROUNNAHRIDA XOJA AHROR VA NAQSHBANDIYA TARIQATINING SIYOSIYLASHUVI
Abstract
Xoja Ubaydulloh Ahror Valiy (1404–1490), Xoja Ahror nomi bilan mashhur,
Markaziy Osiyo tasavvufi va siyosiy iqtisodiyoti tarixidagi eng muhim va bahsli
shaxslardan biridir. U kechki Temuriylar davrining notinch o‘tish bosqichida yashab,
Naqshbandiya tariqatining sokinlikka asoslangan an’anaviy yo‘lini tubdan isloh qildi.
Xoja Ahror bu tariqatni faqat ruhiy-ma’naviy yo‘nalishdan ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy
qudratga ega yirik harakat darajasiga ko‘tardi. Ushbu maqolada uning hayoti,
“hukmdorlar bilan kurash yo‘li” nomi bilan mashhur bo‘lgan ilohiy islohoti, ulkan
iqtisodiy ta’siri hamda Mirzo Ulug‘bekning halokati va Samarqand rasadxonasining
vayron etilishi bilan bog‘liq ilmiy-siyosiy voqealardagi bahsli o‘rni tahlil qilinadi. Xoja
Ahrorning dunyoviy hokimiyat bilan strategik aloqalari keyingi Naqshbandiy peshvolari
uchun namuna bo‘lib, islomiy Sharqda davlat va tasavvuf o‘rtasidagi munosabatlar
mohiyatini tubdan o‘zgartirdi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Valixo‘jayev, B. Buyuk ma’naviy murshid. – Toshkent: Fan, 2004.
2. Chexovich, O.D. XV–XVI asrlar Samarqand hujjatlari. – Moskva: Nauka, 1971.
3. Fitrat, A. Ulug‘bek va uning davri. – Samarqand, 1927.
4. Болдирев, А.Н. “О роли суфиев в общественной жизни Средней Азии в XV
веке.” – Известия АН СССР, 1941.
5. Вяткин, В.Л. Хожа Ахрар и его время. – Turkestanskiy sbornik, 1904.
