TRANZAKSIYALAR O‘RTASIDAGI KONFLIKTLAR
Abstract
Tranzaksiyalar o‘rtasidagi konfliktlar: Tranzaksiya tushunchasi: Tranzaksiya—
bu ma’lumotlar bazasida bajariladigan mantiqan bog‘langan amallar ketma-ketligi
bo‘lib, ular to‘liq bajarilishi yoki umuman bajarilmasligi kerak. Tranzaksiyalar ACID
tamoyiliga asoslanadi: Atomicity-atomiklik, Consistency-izchillik, Isolation-
izolyatsiya, Durability- davomiylik. Tranzaksiyalar bir vaqtning o‘zida bajarilganda
ular orasida muayyan resurslar uchun raqobat yuzaga keladi, bu esa konfliktlarni
keltirib chiqaradi.
Tranzaksiyalar o‘rtasidagi konfliktlar sabablari: Bir nechta tranzaksiyalar
parallel ishlaganda quyidagi holatlar bo‘lishi mumkin: Bir xil jadvallar bilan
ishlash,bir xil satr yoki ustunlardan foydalanish, qulf (lock) mexanizmlarining
noto‘g‘ri boshqarilishi, Resurslarning yetishmasligi, Izolyatsiya darajasining past
tanlanishi, Konfliktlar asosan o‘qish va yozish amallari o‘rtasidagi to‘qnashuvlardan
kelib chiqadi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Silberschatz, A., Korth, H. F., Sudarshan, S.Database System Concepts. 6th Edition.
McGraw-Hill, 2011. (Tranzaksiyalar, ACID, locking va izolyatsiya darajalari
bo‘yicha asosiy darslik.)
2. Ramakrishnan, R., Gehrke, J.Database Management Systems. 3rd Edition.
McGraw-Hill, 2003. (Conflict types, serializability, 2PL, timestamp protokollari
haqida batafsil.)
3. Elmasri, R., Navathe, S. B.Fundamentals of Database Systems. 7th Edition.
Pearson, 2016. (Phantom read, non-repeatable read, locking mexanizmlari.)
4. Date, C. J. An Introduction to Database Systems. 8th Edition. Addison-Wesley,
2004. (Tranzaksiya nazariyasi va conflictlarni tahlil qilish.)
5. Xolmirzayev, N., Yo‘ldoshev, Q. “Ma’lumotlar bazalarini boshqarish tizimlari
(MBBT).”O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy Universiteti
nashriyoti, 2019.
