HISORI QO‘YLAR QALQONSIMON BEZLARI CHAP BO‘LAGIDAGI KATTA YUMALOQ FOLLIKULASINING POSTNATAL ONTOGENEZIDA O‘ZGARISHI
Keywords:
Kalit so‘zlar: hisori, endokrin tizim, qalqonsimon bez, chap bo‘lak, katta yumaloq follikula, postnatal ontogenez, yod tanqisligi, o‘sish koeffitsiyenti, morfometrik, mutloq ko‘rsatkich.Abstract
Аннотация: йод танқислиги турлича бўлган табиий шароитлардаги
қўйлар қалқонсимон безлар чап бўлаги катта юмалоқ фолликуласи
диаметрининг постнатал онтогенезда ўзгариши ўрганилган. Қалқонсимон
безнинг чап бўлаги катта юмалоқ фолликуласи диаметрининг ҳисори зотли
қўйлар постнатал онтогенезининг 3 ойлигига қадар жадал ортиши ҳамда 18
ойликкача сезиларли ўзгармаслиги, Қашқадарё вилоятидагиларда 60 ойликкача
камайиб бориши, Фарғона вилоятидагиларда 24 ойликда кескин кўтарилиши, 60
ойликда сезиларли пасайиши аниқланган; қалқонсимон безнинг катта юмалоқ
фолликуласи диаметри мутлоқ кўрсаткичининг ўсиш коэффициенти постнатал
онтогенезнинг 3 кунлигидан 60 ойлигигача давр ичида Фарғона вилояти
ҳудудидаги қўйларда Қашқадарё вилоятидагиларга нисбатан баланд бўлиши
кузатилган.
References
Adabiyotlar
1. Булатова C.В. Сезонная и возрастная динамика функции щитовидной железы в популяциях человека и животных на Среднем Урале // дис. канд. …биол.наук. Екатеринбург, 2001. – 130 с.
2. Веремчук Л.В., Андрюков Б.Г., Янькова В.И. Метод корреляционных плеяд в определении структуры зависимости выделительной системы с факторами окружающей среды. Вестник новых медицинских технологий // Вестник новых медицинских технологий. М., 2005. – Т. 12, - № 3-4. – С. 39.
3. Еременко В.И. Гормональный статус, показатели обмена веществ и резистентности у крупного рогатого скота разных пород в онтогенезе // дис. … докт. биол. наук. – Сумы, 2001. – 346 с.
4. Кузьминова А.С. Функциональные особенности щитовидной железы и яичников у овец в постнатальном онтогенезе в зоне йододефицита // Дисс…канд.биол.наук. Ставрополь, 2020. - 100 с.
5. Abdigulomovich, M. E., & Bobokulovich, D. N. (2021). Changes in the postnatal ontogenesis of historological indicators of the four-headed muscle number of Hisori sheep.
6. Abdullaeva, D., Dilmuradov, N., Khudaynazarova, N., Doniyorov, S., & Mukhtarov, E. (2025). Dynamics of changes in the morphometric dimensions of the free wing bones in Japanese Quails. In BIO Web of Conferences (Vol. 181, p. 01006). EDP Sciences.
7. Abdullayeva, D., Tashmuradov, J., & Dilmurodov, N. (2025, November). Features of change in postnatal ontogenesis of finger bone morphometric indicators of japanese quails. In Scottish International Conference on Multidisciplinary Research and Innovation–SICMRI 2025 (Vol. 2, No. 1, pp. 35-38).
8. Akhmedov, S. M., Daminov, A. S., & Kuliev, B. A. (2023). Episotological monitoring of sheep paramphistomatosis in different biogeotcenoses of Samarkand region. Экономика и социум, (5-1 (108)), 14-17.
9. Akhmedov, S., Kuliyev, B., Normuradova, Z., Babanazarov, E., & Raxmanova, G. (2025). Epizootology of sheep paramphistomatosis in the conditions of the Samarkand region of the republic of Uzbekistan. In BIO Web of Conferences (Vol. 181, p. 01035). EDP Sciences.
10. Akhmedov, S., Kuliyev, B., Normuradova, Z., Babanazarov, E., & Raxmanova, G. (2025). Epizootology of sheep paramphistomatosis in the conditions of the Samarkand region of the republic of Uzbekistan. In BIO Web of Conferences (Vol. 181, p. 01035). EDP Sciences.
11. Axmedov, S. M., Daminov, A. S., & Kuliyev, B. A. Paramfistomatozda qo ‘ylar ichki organlaridagi patanatomik va patogistologik o ‘zgarishlar. International Journal of Agrobiotechnology and Veterinary Medicine.
12. Bakhodirovich, Y. J., & Bobokulovich, D. N. (2022). Treatment and prevention of transmissive veneric sarcoma in dogs. Eurasian Medical Research Periodical, 7, 81-85.
13. Choriyev, O., Dilmurodov, N., Babanazarov, E., Karimov, M., Mukhtarov, B., Rahmanov, O. T., & Yakhshiyeva, S. (2024). Morphological characteristics of skin thickness in postnatal ontogenesis of karabayir horses. In BIO Web of Conferences (Vol. 126, p. 01008). EDP Sciences.
14. Choriyev, O., Dilmurodov, N., Babanazarov, E., Karimov, M., Mukhtarov, B., Rahmanov, O. T., & Yakhshiyeva, S. (2024). Morphological characteristics of skin thickness in postnatal ontogenesis of karabayir horses. In BIO Web of Conferences (Vol. 126, p. 01008). EDP Sciences.
15. Dilmurodov, N. (2010). The Developmental Peculiarities of Tubular Bones of Autopodies of Sheep at Postnatal Ontogenesis in Dependence on Habitat Conditions. 新疆农业大学学报, 6.
16. Dilmurodov, N. B., Mirzoyev, Z. R., & Normuradova, Z. F. FLANDER ZOTLI QUYONLAR SON SUYAGINING TURLI FIZIOLOGIK BOSQICHLARIDAGI MORFOGENEZI. UXeXc [Sc [re [TT [ǜe [US jacUSj [^[] Tq^^ XeX, 64.
17. Dilmurodov, N., & Najmiddinov, K. (2024). Postnatal Morphogenesis of Voluntary Motor Organs in Chickens. Miasto Przyszłości, 54, 115-120.
18. Dilmurodov, N., Doniyorov, S., Mukhtarov, E., Khudaynazarova, N., Mirzoyev, Z., Normuradova, Z., & Eshmatov, G. (2024). Postnatal morphogenesis of some histological parameters of the femur of broiler chickens taking probiotic. In BIO Web of Conferences (Vol. 126, p. 01010). EDP Sciences.
19. Djumanov, S. M., Karimov, M. G., & Raxmonov, L. (2023). KATARAL-YIRINGLI MASTITLARNI DAVOLASH VA OLDINI OLISHNI TAKOMILLASHTIRISH. Scientific Impulse, 1(9), 1856-1860.
20. Doniyorov, S. Z., Dilmurodov, N. B., & Choriyev, O. N. (2022). Changes in the Amount of Calcium and Phosphorus in the Composition of the Femur Bone of Broiler Chickens in Postnatal Ontogenesis. International Journalof InnovativeAnalyses and Emerging Technology,, 21-25.
21. Ilxomovich, Z. P. L., & Babakulovich, D. N. (2024). Morphofunction aspects of the digestive organs of the anterior compartment of chickens. Web of Agriculture: Journal of Agriculture and Biological Sciences, 2(3), 40-44.
22. Kuliyev, B., Eshmatov, G., Bobonazarov, E., Mukhtarov, B., & Akhmedov, S. (2024). Pathomorphological changes in sheep paramphistomatosis. In BIO Web of Conferences (Vol. 95, p. 01042). EDP Sciences.
23. Mukhitdinovich, A. S. (2023). Clinical signs of sheep paramphistomatosis. American Journal of Pedagogical and Educational Research, 12, 47-50.
24. Mukhitdinovich, A. S. (2023). Morphofunction changes in sheep paramphistomatosis. Conferencea, 31-34.
25. Mukhtarov, E. A., Bobokulovich, D. N., & Ishkuvvatovich, B. E. (2022). Dynamics of some indicators of sheep blood. Journal of new century innovations, 17(2), 36-42.
26. Mukhtorov, B. Z., & Dilmurodov, N. B. (2021). Pathomorphological changes in poultry pododermatitis in cows. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 11(4), 1679-1683.
27. Normuradova, R. Z., Dadabaeva, M. U., & Niazov, M. K. Z. (2018). Dynamics of change of indicators of firmness of capillaries of the mucous membrane of the prosthetic bed at patients with diabetes. In international scientific review of the problems and prospects of modern science and education (pp. 144-147).
28. Normuradova, Z. F., & Arzikulova, S. M. (2022). Quyonlarning biologik xususiyatlari. In E Conference Zone (pp. 44-47).
29. Rahmonov, O. A., Khudoynazarova, N. E., Karimov, M. G., & Ibragimov, B. H. (2022). Morphofunctional Properties of the Adrenal Glands of Rabbits. Jundishapur Journal of Microbiology Research Article Published online, 7245-7251.
30. Rakhmanova, G., Dilmurodov, N., Fedotov, D., Normuradova, Z., & Mukhtarov, E. (2023). Features of changes in morphometric indicators of ovaries of laying hans during postnatal ontogenesis. In E3S Web of Conferences (Vol. 463, p. 01007). EDP Sciences.
31. Rakhmanova, G., Dilmurodov, N., Normuradova, Z., Mukhtarov, E., & Yakhshiyeva, S. (2024). Dynamics of changes in morpho-histological parameters of the ovary of the egg-bearing hens in postnatal ontogenesis. In BIO Web of Conferences (Vol. 95, p. 01041). EDP Sciences.
32. Raxmanova, G. S., Dilmurodov, N. B., Normuradova, Z. F., & Yaxshiyeva, S. X. (2025). Tuxum yo ‘nalishidagi tovuqlar postnatal ontogenezida tuxum yo ‘li voronka va oqsilli qismining mikroanatomik ko ‘rsatkichlari. Samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar universiteti axborotnomasi, 15-19.
33. Shuxratovna, R. G., Babakulovich, D. N., & Nikolayevich, F. D. (2022). Anatomical Structure of Reproductive Organs of Chickens in the Egg Direction. Middle European Scientific Bulletin, 24, 240-243.
34. Turdiev, A., Yunusov, K., Bakirov, B., & Rakhmonov, U. (2025). Scientific foundations of protecting rabbits from the impact of ecological factors. Shokh library, 1(10).
35. Turdiev, A., Yunusov, K., Bakirov, B., & Rakhmonov, U. (2025). The impact of eliminating environmental factors, creating optimal zoohygienic parameters, providing nutritious feeding, and implementing preventive measures against diseases on the veterinary-sanitary quality of rabbit meat. Shokh library, 1(10).
36. Tursagatov, J. M., & Dilmurodov, N. B. (2023). Influence of the Conditions Regions on the Linear Parameters Forearm-Elbow Bones of Karakul Sheep. European Journal of Veterinary Medicine, 3(6), 8-11.
37. Tursagatov, J., & Dilmurodov, N. (2024). Characteristics of changes in postnatal ontogenesis of the compact substance thickness of the stylopodian bones of coral sheep. In BIO Web of Conferences (Vol. 95, p. 01012). EDP Sciences.
38. ULOMOVICH, M. E. A., & BABAKULOVICH, D. N. (2020). Morphogenesis Of The Hind Leg Distal Muscles Of Hissar Sheep Of Different Breeds In Different Ecological Conditions. JournalNX, 6(06), 25-29.
39. Yakhshieva, S. X., & Ulasheva, L. (2022). Postnatal Morphogenesis of Ross-308 Cross Broiler Chicken Muscle Stomach. European Journal of Research Development and Sustainability, 3(4), 93-94.
40. Yakhshieva, S. X., & Ulasheva, L. (2022). Postnatal Morphogenesis of Ross-308 Cross Broiler Chicken Muscle Stomach. European Journal of Research Development and Sustainability, 3(4), 93-94.
41. Yaxshiyeva, S. X. Morphogenesis Of Broyler Chicken Liver (Literature Analysis). European Journal of Research Development and Sustainability, 3(4), 91-92.
42. Yaxshiyeva, S. X., & M I, E. (2023). Ross-308 krossiga mansub broyler jo ‘jalar muskulli oshqozonning postnatal ontogenezi.
43. Yunusov, H. B., Dilmurodov, N. B., Kuliev, B. A., & Akhmedov, S. M. (2021). The role of coccal microflora in the etiology and pathogenesis of respiratory diseases in lambs of the Karakul breed of Uzbekistan.
44. Yunusov, H. B., Dilmurodov, N. B., Kuliev, B. A., & Akhmedov, S. M. (2021). The Role Of Coccal Microflora In The Etiology And Pathogenesis Of Respiratory Diseases In Lambs Of The Karakul Breed Of Uzbekistan. Int. J. of Aquatic Science, 12(3), 1923-1928.
45. Yunusov, K., Eshmatov, S., Kuliyev, B., Taylakov, T., Achilov, O., & Akhmedov, S. (2024). Pathomorphological changes in monieziosis of goats. In BIO Web of Conferences (Vol. 126, p. 01012). EDP Sciences.
46. Yunusov, X. B., Dilmurodov, N. B., & Beknazarov, S. S. (2024). Bir kunlik quyonlarda buyrak usti bezining anatomo-morfologik ko ‘rsatkichlari.
47. Yunusov, X. B., Dilmurodov, N. B., Mirzoyev, Z. R., & Raxmonov, R. A. (2025). Go ‘Sht Yo ‘Nalishidagi Quyonlar Postnatal Ontogenezida Yelka Suyagining Morfometrik Xususiyatlari. Miasto Przyszłości, 58, 199-209.
48. Zarpullaev, P. L., & Dilmurodov, N. (2024). Dynamics of change in the morphometric indicator of the muscularstomach in postnatal ontogenesis of chickens. Web of Agriculture: Journal of Agriculture and Biological Sciences, 2(12), 46-50.
49. Джаббаров, Ш. А., Юнусов, Х. Б., Федотов, Д. Н., & Нормурадова, З. Ф. (2021). Современное состояние гельминтофауны кошек.
50. Дилмуродов, Н. Б. (2009). Влияние экологических условий на онтогенез кости метаподий у овец. Ветеринария, (4), 42-43.
51. Дилмуродов, Н. Б., & Дониёров, Ш. (2019). Влияние экологических условий на динамику изменения влаги в составе костей метаподий в постнатальном онтогенезе.
52. Дилмуродов, Н. Б., Дониёров, Ш. З., & Чориев, О. Н. (2022). Бройлер жўжалар елка суяги таркибидаги кул ва умумий органик моддалар миқдорини постнатал онтогенезда ўзгариши. Вестник Ветеринарии и Животноводства, 2(1).
53. Дилмуродов, Н., & Худойназарова, Н. (2019). Закономерности изменения суставного и метаэпифизарного хряща костей акроподий в постнатальном онтогенезе.
54. Каримов, М. Г., Батыров, Р. М., & Халилулаев, Г. М. (1999). Использование преобразования Хартли в лазерной томографии. Известия Академии Наук, серия физическая, 63(6), 1117-1124.
55. Кулиев, Б. А., Ахмедов, С. М., & Зайниддинов, Б. Х. (2019). Лечение т-активином ягнят каракульской породы, больных пневмонией.
56. Кулиев, Б. А., Рахманова, Г. Ш., Абдурахмонова, П. У., & Ахмедов, С. М. (2019). К вопросу патоморфологии пневмонии каракульских ягнят.
57. Мухторов, Э. А. (2020). Действие условия содержания на морфологические показатели мускулатуры конечности постнатального онтогенеза у гиссарской породы овец. In современное состояние, традиции и инновационные технологии в развитии апк (pp. 137-140).
58. Нурмухамедов, Б. М., Дилмуродов, Н. Б., Эшбуриев, С. Б., & Эшматов, Г. Х. (2019). Морфофункциональные изменения в яичниках коз под влиянием гонадотропных препаратов.
59. Рахманова, Г. Ш., & Федотов, Д. Н. (2021). Особенности гистологического строения яичника у кур-молодок. In научное обеспечение животноводства Сибири (pp. 466-467).
60. Ярмолович, В. А., Юнусов, Х. Б., Федотов, Д. Н., Даминов, А. С., Дилмуродов, Н. Б., & Кулиев, Б. А. (2020). Морфофункциональная характеристика вымени у коров различной продуктивности.