MAVZU: NARKOZ NAZARIYASI
Abstract
Narkoz lotincha narkosis soʻzidan olingan boʻlib “hissizlik” degan ma’noni
anglatadi. Narkoz (yunoncha narcosis - uyqusizlik) - sun’iy (ayrim kimyoviy moddalar
va boshqa omillar ta’sirida) yaratilgan chuqur uyqu holati, bunda odam hech narsani
sezmaydi, ixtiyoriy harakatlar qila olmaydi, ongni toʻliq yoki qisman
yoʻqotadi.Tibbiyotda jarrohlik operatsiyalari paytida ogʻriqni yoʻqotish (behushlik)
uchun ishlatiladi. Amerikalik jarroh Uorren birinchi boʻlib efir narkozi bilan operatsiya
qildi (1846). Dastlab N. uchun faqat efir va xloroform ishlatilgan. Kimyo fanining
rivojlanishi tufayli holatlar hosil qiluvchi turli moddalar ochilgan.Anesteziya va
operatsiyadan oldin bemor umumiy va tibbiy tayyorgarlikdan oʻtishi kerak. Umumiy
tayyorgarlikning asosi oshqozon va ichakni tozalashdir. Bemor rejalashtirilgan
operatsiyadan oldin kechqurun ovqat yemasligi kerak. Klizma qilinadi, ichaklar
yuviladi, soʻngra bemor gigiyenik vanna qabul qilishi kerak. Jarrohlik aralashuv
maydonining terisi sochlardan tozalanadi.Anesteziyani boshlashdan oldin bemorning
oshqozoni boʻsh boʻlishi kerak. Buning uchun oshqozonga prob yuboriladi va “toza
suvgacha” yuviladi. Bemorni toʻgʻridan-toʻgʻri behushlikdan oldin dorilar bilan
tayyorlash premedikatsiya deb ataladi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. M.X.Muxtorov, I.K. Qahhorov “Reanimatsiya asoslari”Toshkent-Ilm Ziyo 2005-
yil 8. Bekmurodova M. Jarrohlik va reanimatsiya asoslarida hamshiralik ishi.
Toshkent 2005 yil.
2. O.SH. Eshonov “Anesteziologiya va reanimatalogiya”,“Voris” nashriyoti Toshkent
2010.
3. M.F. Ziyayeva, M.D. Xodjasheva, D.I. Qosimova, M.A. Xamedova, Oʻ.B. Ochilov
“Kattalarda hamshiralik parvarishi” 1- qism. Toshkent Niso Poligraf 2014-yil
Ziyayeva M.F. va boshqalar. Kattalarda hamshiralik parvarishi. 1-qism. “Voris”
nashriyoti 2012-yil.
4. Hamrayev A.J. Xirurgiya va reanimatsiya asoslari – “Zar qalam” nashriyoti 2008-
yil.
Qoʻshimcha adabiyotlar:
1. O‘zbеkistоn Rеspublikаsi Prеzidеntining fаrmоnlаri, Vаzirlаr Mаhkаmаsi
Qаrоrlаri vа “Sоg‘liqni sаqlаsh Vаzirligining” amaldagi buyruq vа uslubiy
tаvsiyanоmаlаri.
2. UNICEF. Bola – sogʻlom boʻlsin desangiz. Toshkent. 2013-yil.
3. “Ayollar va bolalar sogʻligʻini mustahkamlash loyihasi”,“Bemor bolalarni
parvarish qilish va onalarga maslahat berish” uslubiy qoʻllanma. Toshkent, 2010-
yil.
