GLOBAL BOSHQARUVDA SUN’IY INTELLEKTNING SIYOSIY-AXLOQIY PARADIGMALARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: sun’iy intellekt, global boshqaruv, siyosiy etika, raqamli suverenitet, algoritmik adolat, texno-diplomatiya, raqamli avtoritarizm.Abstract
Annotatsiya: Maqolada global boshqaruv tizimida sun’iy intellekt
texnologiyalarini joriy etishning siyosiy-axloqiy jihatlari va ularning zamonaviy
xalqaro munosabatlarga ta’siri tadqiq etiladi.Sun’iy intellekt nafaqat texnologik vosita,
balki xalqaro xavfsizlik, davlat suvereniteti va inson huquqlari tushunchalarini qayta
belgilovchi yangi paradigmalar manbai ekanligini asoslaydi. Maqolada algoritmik
boshqaruv sharoitida demokratik qadriyatlarni saqlash, “raqamli diktatura” xavfi va
global qarorlar qabul qilishda texnologik tarafkashlik (algorithmic bias) muammolari
tahlil qilinadi. Tadqiqot natijasida, global miqyosda sun’iy intellektning axloqiy
kodeksini ishlab chiqishda madaniy xilma-xillikni hisobga olish va inson
markazlashgan (human-centric) yondashuvni joriy etish bo‘yicha tavsiyalar ilgari
suriladi.
References
ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Bostrom, N. (2014). Superintelligence: Paths, dangers, strategies. Oxford
University Press.
2. Floridi, L. (2021). The ethics of artificial intelligence: Principles, challenges, and
opportunities. Oxford University Press.
3. Harari, Y. N. (2018). 21 lessons for the 21st century. Jonathan Cape.
4. Jobin, A., Ienca, M., & Vayena, E. (2019). The global landscape of AI ethics
guidelines. Nature Machine Intelligence, 1(9), 389–399.
https://doi.org/10.1038/s42256-019-0088-2
5. Kissinger, H. A., Schmidt, E., & Huttenlocher, D. (2021). The age of AI: And our
human future. Little, Brown and Company.
6. OECD. (2019). Recommendation of the Council on Artificial Intelligence. OECD
Legal Instruments. https://legalinstruments.oecd.org/en/instruments/OECD-
LEGAL-0449
7. Russell, S. (2019). Human compatible: Artificial intelligence and the problem of
control. Viking.
8. Tegmark, M. (2017). Life 3.0: Being human in the age of artificial intelligence.
Knopf.
9. UNESCO. (2021). Recommendation on the ethics of artificial intelligence.
UNESCO Digital Library. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000381115
10. Wallach, W., & Allen, C. (2009). Moral machines: Teaching robots right from
wrong. Oxford University Press.
11. Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism: The fight for a human future
at the new frontier of power. PublicAffairs.