GLOBAL BOSHQARUVDA SUN’IY INTELLEKTNING SIYOSIY-AXLOQIY PARADIGMALARI

Authors

  • Madraximov Azamat Adilovich Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: sun’iy intellekt, global boshqaruv, siyosiy etika, raqamli suverenitet, algoritmik adolat, texno-diplomatiya, raqamli avtoritarizm.

Abstract

Annotatsiya:  Maqolada  global  boshqaruv  tizimida  sun’iy  intellekt  
texnologiyalarini  joriy  etishning  siyosiy-axloqiy  jihatlari  va  ularning  zamonaviy 
xalqaro munosabatlarga ta’siri tadqiq etiladi.Sun’iy intellekt nafaqat texnologik vosita, 
balki xalqaro xavfsizlik, davlat suvereniteti va inson huquqlari tushunchalarini qayta 
belgilovchi  yangi  paradigmalar  manbai  ekanligini  asoslaydi.  Maqolada  algoritmik 
boshqaruv sharoitida demokratik qadriyatlarni saqlash, “raqamli diktatura” xavfi va 
global qarorlar qabul qilishda texnologik tarafkashlik (algorithmic bias) muammolari 
tahlil  qilinadi.  Tadqiqot  natijasida,  global  miqyosda  sun’iy  intellektning  axloqiy 
kodeksini  ishlab  chiqishda  madaniy  xilma-xillikni  hisobga  olish  va  inson 
markazlashgan  (human-centric)  yondashuvni  joriy  etish  bo‘yicha  tavsiyalar  ilgari 
suriladi. 

References

ADABIYOTLAR RO‘YXATI

1. Bostrom, N. (2014). Superintelligence: Paths, dangers, strategies. Oxford

University Press.

2. Floridi, L. (2021). The ethics of artificial intelligence: Principles, challenges, and

opportunities. Oxford University Press.

3. Harari, Y. N. (2018). 21 lessons for the 21st century. Jonathan Cape.

4. Jobin, A., Ienca, M., & Vayena, E. (2019). The global landscape of AI ethics

guidelines. Nature Machine Intelligence, 1(9), 389–399.

https://doi.org/10.1038/s42256-019-0088-2

5. Kissinger, H. A., Schmidt, E., & Huttenlocher, D. (2021). The age of AI: And our

human future. Little, Brown and Company.

6. OECD. (2019). Recommendation of the Council on Artificial Intelligence. OECD

Legal Instruments. https://legalinstruments.oecd.org/en/instruments/OECD-

LEGAL-0449

7. Russell, S. (2019). Human compatible: Artificial intelligence and the problem of

control. Viking.

8. Tegmark, M. (2017). Life 3.0: Being human in the age of artificial intelligence.

Knopf.

9. UNESCO. (2021). Recommendation on the ethics of artificial intelligence.

UNESCO Digital Library. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000381115

10. Wallach, W., & Allen, C. (2009). Moral machines: Teaching robots right from

wrong. Oxford University Press.

11. Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism: The fight for a human future

at the new frontier of power. PublicAffairs.

Published

2026-01-07

How to Cite

Madraximov Azamat Adilovich. (2026). GLOBAL BOSHQARUVDA SUN’IY INTELLEKTNING SIYOSIY-AXLOQIY PARADIGMALARI . TADQIQOTLAR, 77(3), 228-232. https://journalss.org/index.php/tad/article/view/14061