“SAB’AYI SAYYOR” DOSTONIDAGI HIKOYATLAR MATNI USTIDA ISHLASH: ILMIY-NAZARIY VA METODIK YONDASHUVLAR

Abstract

Annatatsiya.  Mazkur  maqolada  Alisher  Navoiy  ijodining  yuksak 
namunalaridan  biri  bo‘lgan  “Sab’ayi  sayyor”  dostonidagi  hikoyatlar  tizimi  ilmiy-
nazariy hamda amaliy-metodik nuqtai nazardan kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotda 
asarning  kompozitsion  tuzilishi,  hikoyatlararo  ichki  bog‘lanishlar,  ramziy  obrazlar 
tizimi va tasavvufiy-falsafiy qatlamlarning o‘zaro uyg‘unligi ochib beriladi. Muallif 
hikoyatlar  matnini  o‘rganishda  struktural-semantik,  komparativ  va  germenevtik 
yondashuvlarni  uyg‘unlashtirib,  dostonning  nafaqat  badiiy-estetik,  balki  ijtimoiy-
ma’naviy ahamiyatini ham asoslaydi. 
Maqolada  “Sab’ayi  sayyor”  hikoyatlarining  Sharq  mumtoz  adabiyotidagi 
“hikoya ichida hikoya” an’anasidagi o‘rni  ko‘rsatilib, Nizomiy Ganjaviy va Xusrav 
Dehlaviy maktabi bilan g`oyaviy-badiiy mushtaraklik jihatlari tahlil etiladi. Ayniqsa, 
Navoiy talqinidagi yetti sayyora va yetti rang timsoli inson kamolotining bosqichma-
bosqich modeli sifatida talqin qilinadi. Hikoyatlar orqali muhabbat, adolat, sabr, tavba 
va  ma’rifat  g‘oyalari  tizimli  tarzda  ifodalanib,  asarning  didaktik  salohiyati  ochib 
beriladi. 
Shuningdek, maqolada “Sab’ayi sayyor” hikoyatlari asosida ta’lim jarayonini 
tashkil etish metodikasiga oid amaliy tavsiyalar ishlab chiqiladi. Dostonni adabiyot 
darslarida  interaktiv  metodlar  asosida  o‘qitish,  matnshunoslik  mashg‘ulotlarida 
namunaviy  material  sifatida  qo‘llash  imkoniyatlari  ko‘rsatib  beriladi.  Tadqiqot 
natijalari  adabiyotshunoslik,  pedagogika  va  madaniyatshunoslik  yo‘nalishlaridagi 
ilmiy izlanishlar uchun muhim nazariy va amaliy manba bo‘lib xizmat qilishi mumkin.