KREDITNING ROLI VA IQTISODIYOTGA TA'SIRI
Keywords:
Kalit so’zlar: Kredit, Iqtisodiy o‘sish, kredit siyosati, moliyaviy risklar, muammoli kreditlar, O‘zbekiston iqtisodiyoti, Markaziy bank, asosiy foiz stavkasi, inflyatsiya, YaIM o‘sishi, investitsiyalar, iste’mol talabi, kichik va o‘rta biznes, moliyaviy pufaklar, barqaror rivojlanish, imtiyozli kreditlar, moliyaviy savodxonlik, risklarni baholashAbstract
Annotatsiya: Ushbu maqola kreditning zamonaviy iqtisodiyotdagi o'rni va
ta'sirini ijobiy va salbiy tomonlarini ko'rib chiqadi. Kredit investitsiyalarni
moliyalashtirish, kichik va o'rta biznesni qo'llab-quvvatlash, iste'molni rag'batlantirish
va resurslarni samarali taqsimlash orqali iqtisodiy o'sishning muhim dvigateli bo'lib
xizmat qiladi. Biroq, nazoratsiz kreditlash moliyaviy pufaklar, inflyatsiya bosimi va
muammoli kreditlar o'sishiga olib kelishi mumkin, bu bank tizimi va butun iqtisodiyot
uchun jiddiy xavf tug'diradi. O'zbekiston 2026-yil boshidagi real holat tahlil qilsak:
Markaziy bank asosiy foiz stavkasini 14% darajasida saqlab, inflyatsiyani jilovlash
siyosatini davom ettirmoqda. 2025-yil yakunida inflyatsiya 7,3% ni tashkil etdi. 2026-
yilda esa taxminan 6,5% atrofida bo'lishi kutilmoqda. Muammoli kreditlar ulushi
2025-yil dekabr holatiga ko'ra 3,5% (jami ~20,5 trln so'm) atrofida barqarorlashgan,
ammo Fitch Ratings kabi xalqaro agentliklar 2026-yilda 9–10% gacha o'sish ehtimolini
saqlab qolmoqda. Xalqaro tashkilotlarning prognozlariga ko'ra, 2026-yilda YaIM
o'sishi 6% atrofida bo'lishi kutilmoqda – bu barqaror, ammo yuqori investitsiya va
iste'mol talabiga bog'liq. Maqola xulosasida to'g'ri kredit siyosati – risklarni qattiq
baholash, moliyaviy savodxonlikni oshirish va imtiyozli kreditlarni samarali
loyihalarga yo'naltirish orqali – barqaror o'sishni ta'minlashi mumkinligi ta'kidlanadi.
Kredit iqtisodiy taraqqiyotning kaliti hisoblanadi, lekin faqat muvozanatli va
ehtiyotkor boshqaruv bilan.
References
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy Banki. (2025). 2025-yil moliyaviy barqarorlik
hisobotlari. Tashkent: O‘zbekiston Respublikasi Markaziy Banki.
2. O‘zbekiston Respublikasi Davlat Statistika Qo‘mitasi. (2025). Iqtisodiy
ko‘rsatkichlar bo‘yicha yillik hisobot. Tashkent: Davlat Statistika Qo‘mitasi.
3. International Monetary Fund (IMF). (2025). O‘zbekiston: 2025-yil Moliyaviy va
iqtisodiy sharh. Washington, D.C.: IMF. https://www.imf.org
4. Fitch Ratings. (2026). Uzbekistan Sovereign Rating Report. New York: Fitch
Ratings. https://www.fitchratings.com
5. World Bank. (2025). Uzbekistan Economic Update: Policies for Sustainable
Growth. Washington, D.C.: World Bank. https://www.worldbank.org
6. Mishkin, F. S. (2019). The Economics of Money, Banking, and Financial Markets
(12th ed.). Pearson.
7. Cecchetti, S. G., & Schoenholtz, K. L. (2021). Money, Banking, and Financial
Markets (5th ed.). McGraw-Hill Education.
