SUN’IY INTELLEKT DAVRIDA INSON QOBILIYATLARINING YANGI TALABLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: sun’iy intellekt, 21-asr qobiliyatlari, tanqidiy fikrlash, raqamli savodxonlik, emotsional intellekt, innovatsiya.Abstract
Annotatsiya
Maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining jadal rivojlanishi sharoitida inson
qobiliyatlariga qo‘yilayotgan yangi talablar tahlil qilinadi. Sun’iy intellektning ta’lim,
mehnat bozori va ijtimoiy hayotga ta’siri natijasida an’anaviy bilim va
ko‘nikmalarning o‘rni o‘zgarib, tanqidiy fikrlash, ijodkorlik, raqamli savodxonlik,
emotsional intellekt hamda muammolarni kompleks hal qilish kabi qobiliyatlarning
ahamiyati ortib bormoqda.Inson va sun’iy intellekt o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlik
masalalari yoritilib, doimiy o‘rganish va moslashuvchanlikning zamonaviy
jamiyatdagi o‘rni asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari sun’iy intellekt davrida
raqobatbardosh shaxsni shakllantirishda muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Mäkelä, E., & Stephany, F. (2024). Complement or substitute? How AI increases
the demand for human skills. arXiv. – AI davrida raqamli savodxonlik, jamoada
ishlash va moslashuv qobiliyatlari kabi kompetensiyalarga bo‘lgan talab ortgani
aniqlangan.
2. Li, H., Xiao, R., Nieu, H. et al. (2024). AI Literacy Challenges & Opportunities
with Project-based Learning Toolkit in K-12 Education. arXiv. – Tanqidiy fikrlash
va AI savodxonligini kengaytirish bo‘yicha ta’lim kontekstidagi yondashuvlar
tahlili.
3. Romero, M. (2024). Lifelong learning challenges in the era of artificial
intelligence. arXiv. – AI davrida doimiy o‘rganish va murakkab
kompetensiyalarning ahamiyati.
4. Embracing the future of Artificial Intelligence in the classroom: the relevance of AI
literacy, prompt engineering, and critical thinking in modern education.
International Journal of Educational Technology in Higher Education (Springer). –
AI savodxonligi va tanqidiy fikrlashni ta’lim jarayonida rivojlantirish muhimligi.
5. 3 vital truths about AI literacy that will define the future. World Economic Forum.
– AI asrida faqat texnik bilim emas, balki tanqidiy fikrlash, hamkorlik va raqamli
fluency zarurligi.
6. Navigating the Future of Work – Empowering Employability Through Self-Directed
Learning. IAS Research Journal. – Raqobatbardosh bo‘lish uchun mustaqil
o‘rganish, tanqidiy fikrlash va ijtimoiy ko‘nikmalar zarurligi.
7. Axmedov, S. B., & Kimsanboyeva, O. A. (2025). SUN’IY INTELLEKT BILAN
BOG’LIQ MALAKALARNI O’QUV FANLARIGA TATBIQ QILISH
TEXNOLOGIYASI. – Tanqidiy fikrlash va raqamli savodxonlikni o‘quv fanlariga
integratsiya qilish usullari.
8. Mo’minova, M. (2025). SUN’IY INTELLEKT IMKONIYATLARI ORQALI
TALABALARDA AKSIOLOGIK YONDASHUV ASOSIDA RAQAMLI
MEDIAKOMPETENTLIKNI RIVOJLANTIRISH. Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal. –
Aksiologik yondashuvga asoslangan raqamli mediakompetentlik.
9. Shabdullayeva, L. (2025). RAQAMLI TA’LIM MUHITIDA SUN’IY
INTELLEKTDAN FOYDALANISH. Universal Xalqaro Ilmiy Jurnal. – AI
texnologiyalari ta’lim jarayonini takomillashtirishga ko‘rsatadigan ta’sir.
10. World Economic Forum (2024). The Future of Jobs Report 2020. – Mehnat
bozoridagi yangi ko‘nikmalar talabi va raqamli kompetensiyalar statistikasi.
11. Brookings Institution (2025). Skills for a Changing World. – Analitik va ijtimoiy
ko‘nikmalar 21-asrda ish bozorida ortib borayotgan tendensiyasi.
12. UNESCO (2023). Framework for AI in Education. – AI savodxonligi bo‘yicha
xalqaro standarlarga oid hujjatlar.
13. OECD (2025). Education and Skills Outlook. – Raqamli savodxonlik va tanqidiy
fikrlash bo‘yicha xalqaro ta’lim standartlari.
14. Darling-Hammond, L., et al. (2024). Teaching in the AI Era. – AI bilan bog‘liq
kompetensiyalarni shakllantirish bo‘yicha pedagogik yondashuvlar.
15. Van Laar, E., et al. (2023). Twenty-First Century Skills and Digital Competence.
Journal of Digital Learning.
16. Binkley, M., et al. (2012). Defining Twenty-First Century Skills. Springer. – 21-asr
kompetensiyalarining zamonaviy ta’rifi va tuzilishi.
17. Trilling, B., & Fadel, C. (2009). 21st Century Skills: Learning for Life in Our Times.
Jossey-Bass.
18. Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). The Second Machine Age. – AI ta’siridagi
ish vazifalari va inson kompetensiyalari.
19. Frey, C., & Osborne, M. (2017). The Future of Employment. Technological
Forecasting and Social Change.
20. Selwyn, N. (2016). Education and Technology: Key Issues and Debates.
Bloomsbury.
