TO‘QIMACHILIK MATERIALLARINI BO‘YASH TEXNOLOGIYALARINI BIOPOLIMER ISHTIROKIDA JADALLASHTIRISH

Authors

  • Kumush Rasulova Author
  • Anvar Abdumajidov Author

Keywords:

Keywords: polielekrtolit, rang kordinatalari, rang intensivligi, faol bo‘yovchi modda, IQ-spektroskopiya.

Abstract

Аnnotatsiya. Ushbu maqolada paxta tolali mato namunalarini faol boʼyovchi 
moddalar  bilan  boʼyash  jarayonlarida  bo’yashdan  oldin  tolani  modifikatsiyalash 
maqsadida modifikator sifatida ”Bombyx mori” biopolimerini qoʼllash imkoniyatlari 
oʼrganilgan.  Natijalarda  intensivlik  va  toʼyinganlikning  yuqori  qiymatlariga  ega 
boʼlgan ranglarni olish mumkinligi aniqlangan. Spektrokolorimetrik va fizik-kimyoviy 
tahlillar  natijasi  boʼyicha  biopolimer  ishtirokida  sellyuloza  tolali  matolarni  faol 
boʼyovchi moddalar bilan boʼyash samaradorligini oshirish imkoniyati koʼrsatilgan. 
Tadqiqotlar  boʼyicha  boʼyashdan  oldin  2%li  biopolimer  bilan  ishlov  berib,  rang 
intensivligini  63%-ga  oshirish  va  boʼyovchi  modda  sarfini  kamaytirish  imkoniyati 
koʼrsatilgan. Fizik-kimyoviy va fizik-mexanik tahlillar asosida tola, boʼyovchi modda 
va  biopolimerning  oʼzaro  molekulalararo  va  kimyoviy  bogʼlanishlarni  hosil  qilishi 
mumkinligi xulosa qilingan. 

References

1. «Ilm-fanni 2030 yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida»

Farmoni

2. “2022 - 2026 yillarga mo‘ljallangan yangi O‘zbekistonning taraqqiyot

strategiyasi to‘g‘risida” O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 28

yanvardagi PF-60-son Farmoni

3. Krayuxina M.A., Samoylova N.A., Yamskov I.A. Polielektrolitnыe kompleksi

xitozana: formirovanie, svoystva i primenenie. RAN. Uspexi ximii 77 (9) 2008. S. 854-

869. xxx. Patent RUz IAP05849 «Kompleksnaya bezotxodnaya texnologiya

pererabotki kukolok tutovogo shelkopryada». Rashidova S.SH., Ruziev F.I., Voxidova

N.R. i dr.

4. Kara F., Aksoy E. A., Yuksekdag Z., Hasirci N., Aksoy S.Synthesis and surface

modifi cation of polyurethanes with chitosan forantibacterial properties // Corb. Pol.

2014. Vol. 112. P. 39–47.

5. J.A.B.Valle, R.C.S.C.Valle, A.C.K.Bierhalz, F.M.Bezerra, A.L. Hernandez,

M.J.L.Arias. Chitosan microcapsules: Methods of the production and use in the textile

finishing., Journal of Applied Polymer Science Volume138, Issue 21.5 June, nomer

stati 50482.//onlinelibrary.wiley.com

6. Klochkova.I.I. Razrabotka texnologii kolorirovaniya tkaney iz prirodnыx

volokon vodorastvorimыmi krasitelyami s primeneniem xitozana. VAK RF 05.19.02,

2006. Dissercat.com-elektronnaya biblioteka dissertatsii

7. M.Z.Abdukarimova, I.A.Nabieva, M.X.Mirzaxmedova, K.M.Rasulova,

A.M.Kiselev. Teoreticheskie osnovi otdelki voloknistix materialov. Uchebnik/ Pod

red. d.t.n., professora A.M.Kiseleva.- Tashkent.: «Fan ziyosi». 2021, 307 s.

8. I.A. Nabieva, K.M.Rasulova, K.M Ismailova, SH.SH. Xudoyberdiev, N.R.

Voxidova. Krashenie naturalnogo shelka pryamimi i faolnimi krasitelyami v prisutstvii

biopolimera. Sbornik materialov XXIV mejdunarodnogo nauchno-prakticheskogo

foruma. «SMARTEX – 2021» «Fizika voloknistыx materialov: struktura, svoystva,

naukoyomkie texnologii i materiali» 12 – 14 oktyabrya 2021 goda. Ivanovo 2021

9. SH.sh. Xudoyberdiev, i.a. Nabieva, k.m. Rasulova, m.t. Alimova. Izuchenie

vozmojnosti ispolzovaniya polielektrolitov v texnologii pechati. «Sankt-Peterburgskiy

gosudarstvennqy universitet promishlennix texnologiy i dizayna» innovatsionnыe

napravleniya razvitiya nauki o polimernix voloknistыx i kompozitsionnix materialax

tezisi dokladov. II mejdunarodnoy nauchnoy konferensii. Sankt-peterburg 2021. 114.

44 s.

10. S.F.Grgac, A.Tarbuk, T. Dekanić, W. Sujka, Z.Draczyński. The Chitosan

Implementation into Cotton and Polyester/Cotton Blend Fabrics. 1 April 2020.

11. Julia M.R., Pasual E., Erra R. Vliyanie molekulyarnogo vesa xitozana na

usadku i okrashivaemost shersti, obrabotannoy xitozanom // J. Soc. Dyers and Color.

2000. v. 166. - № 2. - P. 62 - 67.

12. Patent RUz IAP05849 «Kompleksnaya bezotxodnaya texnologiya

pererabotki kukolok tutovogo shelkopryada». Rashidova S.SH., Ruziev F.I., Voxidova

N.R. va b.

13. Instruksiya po polzovaniyu. Computer color matching system operation and

maintenance manual. Korea industrial technology ODA. 2012. p.79

14. CIE International Commission on Illumination, Recommendations on

Uniform Color Spaces, Color-Difference Equations, Psychometric Color Terms,

Supplement No. 2 to CIE Publication No. 15, Colorimetry, 1971 and 1978.]

15. E.V. Gorbunova, A.N. CHertov. Tipovыe raschetы po kolorimetrii

istochnikov izlucheniya. -SPb: Universitet ITMO, 2014. – 90 s

16. Tarasevich B.N. IK spektri osnovnix klassov organicheskix soedineniy. MGU

imeni M.V. Lomonosova, ximicheskiy fakultet, kafedra organicheskoy ximii.

Spravochnie materiali. Moskva 2012. 55 s.

17. M.V. Domasev, S.P. Gnatyuk. Svet, upravlenie svetom, svetovie rascheti i

izmereniya. – SPb.: Pitnr, 2009. -224 s

18. N.V.Afanaseva, V.A.Petrova. Molekulyarnaya podvijnost xitozana i

osobennosti ego vzaimodeystviya s montmorillonitom v kompozitnix plenkax po

dannim dielektricheskoy i IK- spektroskopii. Visokomolekulyarnie soedinenie, Seriya

A, 2013, tom 55, №12, s.1437-1447

Published

2026-02-06

How to Cite

Kumush Rasulova, & Anvar Abdumajidov. (2026). TO‘QIMACHILIK MATERIALLARINI BO‘YASH TEXNOLOGIYALARINI BIOPOLIMER ISHTIROKIDA JADALLASHTIRISH . TADQIQOTLAR, 79(3), 98-109. https://journalss.org/index.php/tad/article/view/17948