MIKROBIOTA VA INSON METABOLIZMI O‘RTASIDAGI BIOKIMYOVIY BOG‘LIQLIK
Keywords:
Kalit so‘zlar: Mikrobiota, Metabolizm, Qisqa zanjirli yog‘ kislotalari, Disbioz, Safro kislotalari, Insulin rezistentligi, Neyroplastiklik, Metabolik sindrom, Probiotiklar, MetagenomikaAbstract
Annotatsiya: Mazkur maqola ichak mikrobiotasi va inson metabolizmi
o‘rtasidagi murakkab biokimyoviy o‘zaro bog‘liqlikni tizimli tahlil qilishga
bag‘ishlangan. Ichak mikrobiotasi organizmda metabolik homeostazni saqlash,
energiya almashinuvi, lipid va uglevod metabolizmini tartibga solish, immun javobni
modulyatsiya qilish hamda neyroendokrin tizim faoliyatiga ta’sir ko‘rsatishda muhim
rol o‘ynaydi. Maqolada qisqa zanjirli yog‘ kislotalari (SCFA), safro kislotalari
metabolizmi, vitaminlar va aminokislotalar almashinuvi kabi asosiy mexanizmlar tahlil
qilinadi. Shuningdek, mikrobiota tarkibining o‘zgarishi (disbioz) va uning semizlik, 2-
tip qandli diabet, metabolik sindrom hamda jigar kasalliklari bilan bog‘liqligi ko‘rib
chiqiladi. Zamonaviy tadqiqot yo‘nalishlari - metagenomika, metabolomika, probiotik
va prebiotik terapiya, shuningdek fekal mikrobiota transplantatsiyasi (FMT)
istiqbollari yoritilgan. Maqola mikrobiota va metabolizm o‘rtasidagi molekulyar va
klinik bog‘liqlikni chuqurroq anglashga xizmat qiladi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Turnbaugh, P.J., et al. The human microbiome project. Nature, 2007; 449: 804–
810.
2. Qin, J., et al. A human gut microbial gene catalogue established by metagenomic
sequencing. Nature, 2010; 464: 59–65.
3. Tremaroli, V., & Bäckhed, F. Functional interactions between the gut microbiota
and host metabolism. Nature, 2012; 489: 242–249.
4. Nicholson, J.K., et al. Host-gut microbiota metabolic interactions. Science,
2012; 336(6086): 1262–1267.
5. Cani, P.D., & Delzenne, N.M. The role of the gut microbiota in energy
metabolism and metabolic disease. Current Pharmaceutical Design, 2009;
15(13): 1546–1558.
6. Tilg, H., & Moschen, A.R. Microbiota and diabetes: An evolving relationship.
Gut, 2014; 63: 1513–1521.
7. Le Chatelier, E., et al. Richness of human gut microbiome correlates with
metabolic markers. Nature, 2013; 500: 541–546.
8. Ridlon, J.M., Kang, D.J., & Hylemon, P.B. Bile salt biotransformations by
human intestinal bacteria. Journal of Lipid Research, 2006; 47(2): 241–259.
9. Koh, A., De Vadder, F., Kovatcheva-Datchary, P., & Bäckhed, F. From dietary
fiber to host physiology: Short-chain fatty acids as key bacterial metabolites.
Cell, 2016; 165(6): 1332–1345.
10. Cani, P.D., et al. Metabolic endotoxemia initiates obesity and insulin resistance.
Diabetes, 2007; 56(7): 1761–1772.
11. Louis, P., & Flint, H.J. Formation of propionate and butyrate by the human
colonic microbiota. Environmental Microbiology, 2017; 19(1): 29–41.
12. Sonnenburg, J.L., & Bäckhed, F. Diet–microbiota interactions as moderators of
human metabolism. Nature, 2016; 535: 56–64.