SURUNKALI KASALLIKLARDA PSIXOLOGIK OMILLARNING ROLI
Keywords:
Kalit so‘zlar: surunkali kasalliklar, psixologik omillar, stress, depressiya, xavotir, psixosomatik buzilishlar, tibbiy psixologiya, psixologik qo‘llab-quvvatlash, hayot sifati, kompleks davolash.Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada surunkali kasalliklarning rivojlanishi va
kechishida psixologik omillarning tutgan o‘rni har tomonlama tahlil qilinadi. Surunkali
kasalliklar nafaqat jismoniy, balki ruhiy holatga ham salbiy ta’sir ko‘rsatishi,
bemorlarda stress, depressiya, xavotir, umidsizlik va motivatsiyaning pasayishiga olib
kelishi ilmiy manbalar asosida yoritiladi. Tadqiqotda psixologik holatlarning kasallik
simptomlarining kuchayishi, davolanishga bo‘lgan munosabat, dori-darmonlarga rioya
qilish darajasi hamda reabilitatsiya jarayoniga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Shuningdek,
bemorning kasallikni qabul qilish darajasi, shaxsiy psixologik xususiyatlari, ijtimoiy
muhit va yaqinlarning qo‘llab-quvvatlashi sog‘ayish jarayonida muhim omillar sifatida
baholanadi. Maqolada stressni boshqarish, psixologik maslahat, psixoterapiya va
psixoedukatsiyaning surunkali kasalliklarga chalingan bemorlar hayot sifatini
yaxshilashdagi ahamiyati asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari tibbiy psixologiyaning
klinik amaliyotdagi rolini kuchaytirish, bemorlarni kompleks yondashuv asosida
davolash zarurligini ko‘rsatadi hamda amaliy tavsiyalar bilan boyitilgan. Maqolada
tibbiy-psixologik yondashuvlarning surunkali kasalliklarga chalingan bemorlarni
kompleks davolashdagi o‘rni asoslab beriladi hamda amaliy tavsiyalar keltiriladi.
Tadqiqot jarayonida psixologik omillarning immun tizimi faoliyati, gormonal
muvozanat va psixosomatik reaksiyalar bilan o‘zaro bog‘liqligi yoritiladi. Shuningdek,
bemorning kasallikka bo‘lgan munosabati, davolanishga motivatsiyasi, dori
vositalariga rioya qilishi hamda shifokor bilan samarali muloqoti davolash natijalariga
bevosita ta’sir etuvchi omillar sifatida ko‘rib chiqiladi.
References
1. Абрамова Г.С. Медицинская психология. — Москва: Академический проект,
2019
2. Карвасарский Б.Д. Клиническая психология. — Санкт-Петербург: Питер,
2020.
3. Исаев Д.Н. Психосоматическая медицина. — Москва: Медицина, 2018.
4. Немов Р.С. Психология. 3-jild. — Москва: Владос, 2017.
5. Холмс Т., Рае Р. Стресс и здоровье человека. — Москва: Прогресс, 2016.
6. Александровский Ю.А. Пограничные психические расстройства. — Москва:
ГЭОТАР-Медиа, 2019.
7. Smelser N.J., Baltes P.B. International Encyclopedia of the Social & Behavioral
Sciences. — Elsevier, 2018.
8. World Health Organization. Mental health and chronic diseases. — Geneva, 2020.
9. Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, Appraisal, and Coping. New York:
Springer Publishing.
10. Barlow, D. H. (2014). Clinical Handbook of Psychological Disorders: A Step-by-
Step Treatment Manual. 5th Edition. New York: Guilford Press.
11. Chrousos, G. P. (2009). Stress and disorders of the stress system. Nature Reviews
Endocrinology, 5(7), 374–381.
12. Cohen, S., Janicki-Deverts, D., & Miller, G. E. (2007). Psychological stress and
disease. JAMA, 298(14), 1685–1687.
13. Keng, S. L., Smoski, M. J., & Robins, C. J. (2011). Effects of mindfulness on
psychological health: A review of empirical studies. Clinical Psychology Review,
31(6), 1041–1056.
14. World Health Organization. (2013). Mental health action plan 2013–2020. Geneva:
WHO.
