ALEKSANDR ARKADEVICH FAYNBERGNING “YULDUZ” SHE’RI TAHLILI
Keywords:
Kalit so‘zlar:Yulduz timsoli, chiroqchi obrazi, falak va inson, umid va zulmat, taqdir falsafasi, ichki nur, ramziy tasvir, lirik qahramon, ruhiy izlanish, falsafiy lirika, hayot va o‘lim qarama-qarshiligi.Abstract
Annotatsiya: XX asr o’zbek adabiyoti taraqqiyotida turli millat va madaniyat
vakillarining ijodiy hamkorligi natijasi o’laroq rang-barang,falsafiy teran she’riyat
shakllandi.Aleksandr Arkadevich Faynberg mana shunday o’zgarishlar,
hamonagliklarga bor adabiy muhitda o’z ovozi, ijodiy iste’dodi bilan ajralib turgan, el
orasida shuhrat va hurmat qozonga jonkuyar ijodkorlardan biridir.U o’z asarlarida
inson qalbining eng tubida joylashgan torlarni nazokat bilan cherta olgan,o’sha davr
jamiyati bilan birga hayotda yuzaga keladigan murakkab savollarga she’riy javob
izlagan.U o’zi yashagan davr ma’naviy muhitini badiiy so’z vosiyasida yoritib bergan
yuksak mahorat egasidir.Faynberg she’riyati bir o’qib ko’rganda sodda va ravon
tuyuladi,biroq mazmun jihatdan nihoyatda chuqur,bir necha marta diqqat bilan
o’qiganda ham yangi ma’nolar anglatadigan falsafiy mushohalar to’plami.U yozgan
har bir satrda tashqarida ro’y berayotgan voqelik bilan ichki ruhiy olam o’rtasida
suhbat kechadi.Shoir inson tabiatini,unga xos fazilatlarni tabiat manzaralari, osmon,
jismlar, dengiz, shamol, yorug’lik va zulmat timsollarini vositasida tasvirlab beradi.Bu
obrazlar shunchaki she’riy bezak emas,balki ramziylik asnosida yoritilgan inson
hayotidir.Ayniqsa yorug’lik va zulmat to’qnashuvi,hayot va o’lim haqidagi
mushohadalar,umid va umidsizlik o’rtasidagi ziddiyatlar Faynberg lirikasining asosiy
mavzularidan hisoblanadi.Shoir ijodida yulduz obrazi alohida ahamiyat kasb
etadi.Yulduz qadim o’tmishdan insoniyat ong-u shurida yo’l ko’rsatuvchi belgi,orzu
va armon timsoli,baxt va taqdir ramzi sifatida talqin qilinib kelinadi.Faynberg
asarlarida yulduz shunchaki osmondagi bir oddiy jism emas,inson ichidan taralib
turuvchi yog’du,shaxsiy taqdir,o’ziga xos yo’l va insonning o’zligini anglatuvchi
timsol sifatida xizmat qiladi.Uning she’rlarida yulduz bu- umidning aslo so’nmaydigan
nuri,insonni o’z mavjudligi asosida his qilish ehtiyoji,qalbning eng chuqur
qatlamlarida yashirin orzularning yorug’ ifodasidir.Aleksandr Arkadevich
Faynbergning o’zi tomonidan yozilgan “Yulduz” she’ri ham shoir she’riyatiga xos
mana shunday badiiy-estetik xususiyatlarni o’zida mujassamlashtirgan durdona
asarlardan hisoblanadi.Mazkur maqola Faynbergning “Yulduz” she’ri tahliliga
bag’ishlanadi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1. Mustaqillik davri o‘zbek she’riyati bo‘yicha ilmiy maqolalar to‘plami. –
Toshkent: Turon zamin ziyo.
2. O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy
ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti.
3. Aleksandr Arkadevich Faynberg. Tanlangan asarlar. – Toshkent: G‘afur G‘ulom
nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, turli yillar nashri.
4. Quronov D. Adabiyotshunoslik nazariyasi. – Toshkent: Akademnashr.
5. Rasulov A. Badiiy tahlil asoslari. – Toshkent: Fan nashriyoti.
6. https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/jahon-she-riyati/rus-she-
riyati/aleksandr-faynberg-1939-2009
