GIPSLI QATLAM GENEZISIDA GRUNT SUVLARINING ROLI
Keywords:
Kalit so‘zlar: sho‘rlanish, gips shakllari, grunt suvlari, kalsit, meliorativ, gips qatlami, shleyf, tog‘ oldi.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada asosan Mirzacho‘l hududini ma'lum bir qismini
egallagan Jizzax viloyati gipsli tuproqlarida olib borilgan tadqiqot ishlari tahlil
qilinadi. Gipsli tuproqlar melioratsiya nuqtai nazaridan qiyin o‘zlashtiriluvchi
tuproqlarga kirishi, degradatsiyaning intensiv rivojlanib borishi, qishloq xo‘jaligida
foydalanish uchun yaroqsizligini ko‘rsatadi. Bir qancha olimlarning tuproq
sho‘rlanishi va gipsning hosil bo‘lishi to‘g‘risidagi nazariyalari ushbu hudud tuproqlari
misolida keltirilgan. Gipsli tuproqlarning hosil bo‘lishi namlanish tartiboti xamda
grunt suvlari chuqurligiga bog‘liqligi ko‘rsatib berilgan.
Tadqiqotlar olib borilayotgan hudud tuproqlarining morfologiyasi o‘ziga xos
xususiyatlarga ega bo‘lib, quyidagi ko‘rsatkichlar mavjudligi bilan farqlanadi: gumusli
qatlam nisbatan kuchsiz rivojlangani, qo‘riq tuproqlarning chim qatlamida ham gips
va tuzlarning mavjudligi, tuproq profili bo‘ylab karbonatlar tarqalganligi,
mikroagregatlarning yaxshi rivojlanganligi, tuproqning quyiga tomon qattiqlashib
borishini ko‘rish mumkin.
References
Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati
1. Dregne H.E. Soils of arid regions. Amsterdam, 1976.-237 p.
2. Жаббаров О.А, Исмонов А.Ж, Каландаров Н.Н. Орошаемые сероземно-
луговые почвы Пахтакорского района Джизакской области. Биологические
науки. – 2019. – № 3 – С. 57-62.
3. Мамырбаева З. М. Солевая динамика при освоении гипсоносных засоленных
почв зоны южного Голодностепского канала. Диссертация и автореферат
ВАК РФ 06.01.02, к. с. н., 1984.
4. Панкова Е.И., Голованов Д.Л., Соловьев Д.А., Ямнова И.А. История
формирования и особенности почвенно-литологo геоморфоло-гического
строения Джизакской степи как основа ее природного районирования //
Бюллетень Почвенного института имени В.В. Докучаева. 2021. Вып. 107.-С.
33-60
5. Ямнова И.А. Гипсоносные почвы Джизакской степи // Условия формирования
и свойства трудномелиорируемых почв Джизакской степи. Науч. тр. Почв.
инта им. В.В. Докучаева. М., 1990. -С. 37–39.