GIPSLI QATLAM GENEZISIDA GRUNT SUVLARINING ROLI

Authors

  • Mirzabek Tursinbayev Author
  • Nurullayeva Baxora Sardor qizi Author
  • Sagatova Barno Talgatovna Author

Keywords:

Kalit so‘zlar: sho‘rlanish, gips shakllari, grunt suvlari, kalsit, meliorativ, gips qatlami, shleyf, tog‘ oldi.

Abstract

Annotatsiya. Ushbu maqolada asosan Mirzacho‘l hududini ma'lum bir qismini 
egallagan  Jizzax  viloyati    gipsli  tuproqlarida  olib  borilgan  tadqiqot  ishlari  tahlil 
qilinadi.  Gipsli  tuproqlar  melioratsiya  nuqtai  nazaridan  qiyin  o‘zlashtiriluvchi 
tuproqlarga  kirishi,  degradatsiyaning  intensiv  rivojlanib  borishi,  qishloq  xo‘jaligida 
foydalanish  uchun  yaroqsizligini  ko‘rsatadi.  Bir  qancha  olimlarning  tuproq 
sho‘rlanishi va gipsning hosil bo‘lishi to‘g‘risidagi nazariyalari ushbu hudud tuproqlari 
misolida  keltirilgan.  Gipsli  tuproqlarning  hosil  bo‘lishi  namlanish  tartiboti  xamda 
grunt suvlari chuqurligiga bog‘liqligi ko‘rsatib berilgan.  
Tadqiqotlar  olib  borilayotgan  hudud  tuproqlarining  morfologiyasi  o‘ziga  xos 
xususiyatlarga ega bo‘lib, quyidagi ko‘rsatkichlar mavjudligi bilan farqlanadi: gumusli 
qatlam nisbatan kuchsiz rivojlangani, qo‘riq tuproqlarning chim qatlamida ham gips 
va  tuzlarning  mavjudligi,  tuproq  profili  bo‘ylab  karbonatlar  tarqalganligi, 
mikroagregatlarning  yaxshi  rivojlanganligi,  tuproqning  quyiga  tomon  qattiqlashib 
borishini ko‘rish mumkin. 

References

Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati

1. Dregne H.E. Soils of arid regions. Amsterdam, 1976.-237 p.

2. Жаббаров О.А, Исмонов А.Ж, Каландаров Н.Н. Орошаемые сероземно-

луговые почвы Пахтакорского района Джизакской области. Биологические

науки. – 2019. – № 3 – С. 57-62.

3. Мамырбаева З. М. Солевая динамика при освоении гипсоносных засоленных

почв зоны южного Голодностепского канала. Диссертация и автореферат

ВАК РФ 06.01.02, к. с. н., 1984.

4. Панкова Е.И., Голованов Д.Л., Соловьев Д.А., Ямнова И.А. История

формирования и особенности почвенно-литологo геоморфоло-гического

строения Джизакской степи как основа ее природного районирования //

Бюллетень Почвенного института имени В.В. Докучаева. 2021. Вып. 107.-С.

33-60

5. Ямнова И.А. Гипсоносные почвы Джизакской степи // Условия формирования

и свойства трудномелиорируемых почв Джизакской степи. Науч. тр. Почв.

инта им. В.В. Докучаева. М., 1990. -С. 37–39.

Published

2026-02-24

How to Cite

Mirzabek Tursinbayev, Nurullayeva Baxora Sardor qizi, & Sagatova Barno Talgatovna. (2026). GIPSLI QATLAM GENEZISIDA GRUNT SUVLARINING ROLI . TADQIQOTLAR, 81(1), 125-128. https://journalss.org/index.php/tad/article/view/19863