MELASMA: ZAMONAVIY YECHIMLAR VA TAVSIYALAR
Keywords:
Kalit so‘zlar: giperpigmentatsiya; pigmentatsion buzilishlar; to‘q rangli teri.Abstract
Annotatsiya.
Melazma — bu odatda yuz sohasida kuzatiladigan, simmetrik joylashgan
giperpigmentatsiya bilan tavsiflanadigan, orttirilgan (acquired) teri kasalligidir. Ushbu
holat ayollarda hamda teri fototipi to‘qroq bo‘lgan shaxslarda yuqori uchrash
ko‘rsatkichiga ega. Kasallik patogenezida bir nechta etiologik omillar, jumladan,
yorug‘lik (ayniqsa ultrabinafsha nurlanish) ta’siri, gormonal omillar hamda irsiy
moyillik muhim rol o‘ynashi aniqlangan.
Melazmaning umumiy tarqalish ko‘rsatkichi 1–50% oralig‘ida o‘zgarib turadi,
chunki epidemiologik ma’lumotlar ko‘pincha muayyan geografik hududdagi ma’lum
etnik guruhlar doirasida hisoblab chiqiladi.
Gistologik jihatdan melazma epidermal yoki dermal qatlamlarda
pigmentatsiyaning ortishi, melanotsitlarning kattalashuvi, melanosomalar sonining
ko‘payishi, solar elastoz, dermal qon tomirlarining ko‘payishi hamda ayrim hollarda
perivaskulyar limfogistiositar infiltratlar bilan namoyon bo‘lishi mumkin.
Melazmani davolashda turli xil topikal, peroral va protseduraviy terapiya
usullari muvaffaqiyatli qo‘llanilgan. An’anaviy topikal preparatlar qatoriga
gidroxinon, tretinoin, kortikosteroidlar hamda uch komponentli kombinatsiyalangan
kremlar kiradi. Shuningdek, boshqa sintetik va tabiiy topikal vositalar ham turli
darajadagi samaradorlikni namoyon etgan. Melazmani davolashda istiqbolli peroral
terapiya vositalari qatoriga traneksamik kislota, Polypodium leucotomos va glutation
kiradi. Kimyoviy piling, mikroneedling, radiochastotali muolajalar hamda lazer
terapiyasi kabi protsedural usullar ham melazmani davolashda asosiy yoki qo‘shimcha
(ad’yuvant) davolash sifatida keng qo‘llaniladi.
Ta’kidlash joizki, bir xil davolash usuli doirasida yoki turli terapevtik
yo‘nalishlar kombinatsiyasida qo‘llaniladigan muolajalar monoterapiyaga nisbatan,
odatda, yuqoriroq samaradorlik ko‘rsatadi. Mazkur sharh maqola melazmaning epidemiologiyasi, patogenezi, klinik va
gistologik xususiyatlari hamda ushbu keng tarqalgan, biroq davolash nuqtai nazaridan
murakkab bo‘lgan kasallikni boshqarish usullari haqidagi zamonaviy ilmiy
qarashlarning keng qamrovli yangilangan tahlilini taqdim etadi.
References
Manbalar (ilmiy-uslubda):
1. Sanchez NP, Pathak MA, Sato S, Fitzpatrick TB, Sanchez JL, Mihm MC Jr.
Melazma: klinik, yorug‘lik mikroskopik, ultrastruktural va immunofluoresensiya
tadqiqoti. J Am Acad Dermatol. 1981;4(6):698–710. doi:10.1016/S0190-
9622(81)70125-0. PMID: 6787100.
2. Guinot C, Cheffai S, Latreille J, Dhaoui MA, Youssef S, Jaber K, va boshqalar.
Melazmani kuchaytiruvchi omillar: 197 nafar tunislik bemorda o‘tkazilgan
perspektiv tadqiqot. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2010;24(9):1060–1069.
doi:10.1111/j.1468-3083.2010.03606.x. PMID: 20202051.
3. Tamega Ade A, Miot LD, Bonfietti C, Gige TC, Marques ME, Miot HA. Clinical
patterns and epi demiological characteristics of facial melasma in Brazilian
women. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2013;27(2):151–6 (PubMed PMID:
22212073).
4. Mandry Pagan R, Sanchez JL. Mandibular melasma. P R Health Sci J.
2000;19(3):231–4 (PubMed PMID: 11076368).
5. Ritter CG, Fiss DV, Borges da Costa JA, de Carvalho RR, Bauermann G, Cestari
TF. Extra-facial melasma: clinical, histopathological, and immunohisto chemical
case–control study. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2013;27(9):1088–94
(PubMed PMID: 22827850).
6. Hexsel D, Lacerda DA, Cavalcante AS, Machado Filho CA, Kalil CL, Ayres EL,
et al. Epidemiology of melasma in Brazilian patients: a multicenter study. Int J
Dermatol. 2014;53(4):440–4 (PubMed PMID: 23967822).
7. Mishra SN, Dhurat RS, Deshpande DJ, Nayak CS. Diagnostic utility of
dermatoscopy in hydro quinone-induced exogenous ochronosis. Int J Der matol.
2013;52(4):413–7 22348652). (PubMed PMID:
8. Achar A, Rathi SK. Melasma: a clinico-epidemio logical study of 312 cases.
Indian J Dermatol. 2011;56(4):380–2 (PubMed PMID: 21965843. Pubmed
Central PMCID: 3178998).
9. Grimes PE, Yamada N, Bhawan J. Light microscopic, immunohistochemical, and
ultrastructural alter ations in patients with melasma. Am J Der matopathol.
2005;27(2):96–101 (PubMed PMID: 15798432).
10. Kang HY, Bahadoran P, Suzuki I, Zugaj D, Khemis A, Passeron T, et al. In vivo
reflectance confocal microscopy detects pigmentary changes in melasma at a
cellular level resolution. Exp Dermatol. 2010;19(8):e228–33 (PubMed PMID:
20497220)