QORAQALPOG‘ISTON HUDUDIDA TUPROQ DEGRADATSIYASI: SHO‘RLANISH JARAYONLARI, OROL DENGIZI INQIROZI VA AMUDARYO SUVIDAN ME’YORIDAN ORTIQ FOYDALANISH MUAMMOLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: tuproq degradatsiyasi, sho‘rlanish, Orol dengizi, Amudaryo, suv resurslari, melioratsiya, ekologik inqiroz, Qoraqalpog‘iston, barqaror rivojlanish.Abstract
Annotatsiya. Mazkur ilmiy maqolada Qoraqalpog‘iston hududida
kuzatilayotgan tuproq degradatsiyasi jarayonlari, ayniqsa sho‘rlanish muammosi, Orol
dengizi inqirozi hamda Amudaryo suvidan me’yoridan ortiq foydalanish oqibatlari
kompleks tarzda tahlil qilinadi. Hududning tabiiy-iqlim sharoiti, sug‘oriladigan
dehqonchilikning tarixiy rivojlanishi, meliorativ holatning yomonlashuvi, suv
resurslarining kamayishi va ekologik izdan chiqish jarayonlari o‘zaro bog‘liq holda
ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, tuproq sho‘rlanishi va
degradatsiyasi nafaqat qishloq xo‘jaligi hosildorligiga, balki aholi salomatligi,
ijtimoiy-iqtisodiy barqarorlik va mintaqaning ekologik xavfsizligiga ham bevosita
ta’sir ko‘rsatmoqda. Maqolada muammoni yumshatish va barqaror yer va suv
boshqaruvini yo‘lga qo‘yish bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflar berilgan.
References
Adabiyotlar
1. Karimov Sh.K. Orolbo‘yi hududlarida ekologik vaziyat va uning oqibatlari. Toshkent,
2018
2. Xudaybergenov A. Sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holati. Nukus, 2020.
3. FAO. Irrigation and salinity management guidelines. Rome, 2017.
4. UNEP. The Aral Sea Crisis: Regional Environmental Assessment. Nairobi, 2019.
5. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya qo‘mitasi ma’lumotlari, 2022.
