KRIMINOGEN VAZIYATI MURAKKAB MAHALLALARDA JINOYATLARNING OLDINI OLISH FAOLIYATINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: kriminogen vaziyat, mahalla, huquqbuzarliklar profilaktikasi, manzilli choralar, “CPTED”, “hot spots policing”, “problem-oriented policing”, ijtimoiy profilaktika, jamoat xavfsizligi.Abstract
Maqolada kriminogen vaziyati murakkab mahallalarda jinoyatlarning oldini olish
faoliyatining mazmun-mohiyati, uning huquqiy, tashkiliy va kriminologik
xususiyatlari tahlil qilinadi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 3-
yanvardagi PQ-1-son qarori bilan tasdiqlangan manzilli choralar konsepsiyasi,
huquqbuzarliklar profilaktikasi to‘g‘risidagi qonunchilik, jamoat xavfsizligi
konsepsiyasi hamda kriminologiya sohasidagi ilmiy-amaliy tadqiqotlarni tashkil
etishga oid normativ asoslar o‘rganiladi. Shuningdek, German Goldshteynning
“problem-oriented policing” yondashuvi, Ronald Klarkning “situational crime
prevention” konsepsiyasi, Devid Vaysburd va Entoni Braganing “hot spots policing”
haqidagi qarashlari, shuningdek, Singapur, Buyuk Britaniya va xalqaro amaliyot
misolida mahalla kesimida jinoyat profilaktikasini kuchaytirishning samarali
mexanizmlari yoritiladi. Maqolada murakkab mahallalarda profilaktika faoliyatining
o‘ziga xos xususiyatlari sifatida manzillilik, hududiy-konsentratsiyalangan ta’sir,
shaxsga yo‘naltirilgan ishlash, idoralararo muvofiqlashuv, raqamli va muhandislik-
profilaktik yechimlar, shuningdek, “Ilmiy xulosa – tavsiya – natija” tamoyili asosida
boshqarish alohida asoslanadi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasining “Huquqbuzarliklar profilaktikasi to‘g‘risida” //
O‘RQ-371-son (2014 yil 14 may) Qonuni // https://lex.uz/docs/2387357./
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi jamoat
xavfsizligi konsepsiyasini tasdiqlash va uni amalga oshirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida”gi PF-27-son (2021 yil 29 noyabr) Farmoni //
https://lex.uz/uz/docs/5749291./
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
ayrim qarorlariga mahallalarda jinoyatchilikning barvaqt oldini olish tizimi
natijadorligini yanada oshirishga qaratilgan o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish
to‘g‘risida”gi PQ-253-son (2025 yil 18 avgust) qarori //
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2025 yilda respublika mahallalarida
xavfsiz muhitni yaratish va huquqbuzarliklarning barvaqt oldini olish tizimi
samaradorligini yanada oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-1-son
(2025 yil 3 yanvar) qarori // https://lex.uz/docs/7330260./
5. Sherman L.W., Weisburd D. General Deterrent Effects of Police Patrol in Crime Hot
Spots: A Randomized, Controlled Trial // Justice Quarterly. – 1995. – Vol. 12, No.
4. – P. 625–648.
6. Goldstein H. Problem-Oriented Policing. – New York: McGraw-Hill, 1990. – 180
p.
7. Fleming J., Rhodes R.A.W. The Oxford Handbook of Policing and Security
Governance. – Oxford: Oxford University Press, 2016. – 540 p.
8. Quah J.S.T. Policing Singapore: Lessons for Other Asian Countries // Asian
Education and Development Studies. – 2014. – Vol. 3. – No. 3. – P. 252-265.
9. Clarke R.V. Situational Crime Prevention: Successful Case Studies. – 2nd ed. –
Guilderland, NY: Harrow and Heston, 1997. – 428 p.
10. International CPTED Association. Crime Prevention Through Environmental
Design (CPTED) Guidelines [Elektron manbaa]. – Available at:
11. College of Policing. Problem-Solving Policing [Elektron manbaa]. – Available
at: https://www.college.police.uk/guidance/problem-solving-policing.
12. UK Police Crime Prevention Initiatives. Secured by Design – Design Guide
[Elektron manbaa]. – Available at: https://www.securedbydesign.com./
13. College of Policing. Hot Spots Policing [Elektron manbaa]. – Available at:
https://www.college.police.uk/guidance/hot-spots-policing.
14. Singapore Police Force. Neighbourhood Police Post System [Elektron manbaa].
– Available at: https://www.police.gov.sg./