INNOVATSIYALARDAN FOYDALANISHNING IQTISODIY SAMARADORLIGI
Keywords:
Kalit so‘zlar (Keywords). innovatsiyalar, iqtisodiy samaradorlik, NPV, IRR, ROI, investitsiya, raqobatbardoshlik, real sektor, ishlab chiqarish samaradorligi, barqaror rivojlanishAbstract
Annotatsiya (Abstract). Ushbu maqolada innovatsiyalarning iqtisodiy
samaradorligi va ularni baholash usullari ilmiy asosda tahlil qilingan. Zamonaviy
iqtisodiyotda innovatsiyalar ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, xarajatlarni
kamaytirish va raqobatbardoshlikni kuchaytirishda muhim omil sifatida qaraladi.
Tadqiqot doirasida innovatsion loyihalarning iqtisodiy samaradorligini baholashda
qo‘llaniladigan asosiy moliyaviy ko‘rsatkichlar — NPV (Net Present Value), IRR
(Internal Rate of Return) va ROI (Return on Investment) tahlil qilindi.
Natijalar shuni ko‘rsatadiki, innovatsion texnologiyalarni joriy etish ishlab
chiqarish samaradorligini o‘rtacha 20–30% ga oshirish, xarajatlarni esa 10–20% gacha
kamaytirish imkonini beradi. Shuningdek, innovatsiyalar iqtisodiy o‘sishning asosiy
drayveri bo‘lib, uning 80–85% qismi innovatsiyalar hissasiga to‘g‘ri keladi.
Tadqiqotda iqtisodiy samaradorlikning allokativ, produktiv, dinamik va X-
samaradorlik kabi turlari kompleks yondashuv asosida tahlil qilindi.
Olingan natijalar asosida innovatsion faoliyatni rivojlantirish, moliyaviy
baholash mexanizmlarini takomillashtirish hamda real sektor ehtiyojlariga mos
innovatsiyalarni joriy etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi. Tadqiqot
natijalari qishloq xo‘jaligi, sanoat va boshqa real sektor tarmoqlarida innovatsiyalarni
samarali qo‘llash uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Schumpeter, J. (1942). Capitalism, Socialism and Democracy.
2. Solow, R. (1956). “A Contribution to the Theory of Economic Growth.” Quarterly
Journal of Economics.
3. UzStat.uz – O’zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo’mitasi ma’lumotlari
(2024).
4. OECD (2023). Innovation Indicators and Economic Efficiency.
5. Porter, M. (1990). The Competitive Advantage of Nations.
6. World Bank Reports on Innovation and Development, 2022.
7. Rifka Weehuizen (2008). Innovation, Economic Growth and the Role of
Institutions.
8. Mahmudov B. va boshqalar. (2020). Innovatsion iqtisodiyot asoslari. Toshkent.
9. Shavkat, A. (2025). Jo’jalar eymeriozi: etiologiyasi, klinik belgilar va oldini olish
choralar.
10. Тлепович Е.А., Шавкат А. и Карамаддинович Б.К. (2025). Коракалпог’истон
республикаси хо’джайли туманида ко’ йларнинг ичак сестодозларининг
таркалиши ва профилактикаси. Обеспечение интеграции науки и образования
на основе инновационных технологий. , 2 (2), 89-96.
11. ФАНЛАР, Ў. Р., & БЎЛИМИ, А. М. (2023). Хоразм маъмун академияси
ахборотномаси. Вестник Хорезмской академии Маъмуна, 4(2).
12. Xolmuratov, I. (2024). Janubiy Qoraqalpog’istondagi birikmali oykonimlarning
o’ziga xos xususiyatlari. IMRAS, 7(3), 140-144.
13. Xolmuratov, I., Eshanova, T., & Xo’jamuratova, A. (2024, November).
TALABALARDA MUSTAQIL TA’LIM OLISH KO’NIKMALARINI
SHAKLLANTIRISH USULLARI: https://doi. org/10.5281/zenodo. 14235516. In
International scientific and practical conference (Vol. 1, No. 1, pp. 415-418).
14. Xolmuratov, I. (2023). QORAKO’LCHLIKNI RIVOJLANTIRISHDA JUN
MAHSULOTLARINING MUHIMLIGI XUSUSIDA BA’ZI MULOHAZALAR.
Science and innovation, 2(Special Issue 8), 371-374.
15. Холмуратов, И. (2021). Этимологический анализ некоторых ойконимов
Южного Каракалпакстана. Электронный инновационный вестник, (2), 23-24.
16. Ibodullayevich, F. N., Al-Hussainy, A. F., H Tizkam, H., AbdulHussein, A. H.,
Salah, O. H., Edan, R. T., ... & Kamola Muminovna, A. (2024). Exploiting pH-
sensitive polymer micelles nanoparticles for paclitaxel delivery and tumor
suppression: advanced targeted cancer therapy. Journal of Nanostructures, 14(3),
945-952.
17. Досумбетович, А.С., и Кутлимуратович, С.А. Эффективные методы лечения
скрытого хронического эндометрита у крупного рогатого скота в
Каракалпакстане. Академия Глоб , 2 (05), 240-244.
18. Тлепович Е.А., Шавкат А. и Карамаддинович Б.К. (2025). О 'ЗБЕКИСТОНДА
КО' ЙЛАРНИНГ ИЧАК СЕСТОДЛАРИ БИЛАН ЗАРАРЛАНИШИ:
ЭПИЗООТОЛОГИК ТАЛИЛ, ДИАГНОСТИКА ВА МАВСУМИЙ О
'ЗГАРИШЛАР. Современное мировое образование: проблемы нового века –
новые решения , 2 (3), 12–18.
19. Tlepovich, E. A., Shavkat, A., & Karamaddinovich, B. K. (2025). QORAQALPOG
‘ISTON RESPUBLIKASI XO ‘JAYLI TUMANIDA QO ‘YLARNING ICHAK
SESTODOZLARI: TARQALISHI, DIAGNOSTIKASI VA
PROFILAKTIKASI. Methods of applying innovative and digital technologies in
the educational system, 2(2), 37-44.
20. Shavkat, A., Karamaddinovich, B. K., & qizi Zaripboyeva, Z. S. (2025).
INFESTATION OF SHEEP WITH INTESTINAL CESTODES IN
UZBEKISTAN: EPIZOOTIOLOGICAL STUDIES, NEW PARASITIC SPECIES,
AND ENVIRONMENTAL FACTORS. Modern digital technologies in education:
problems and prospects, 2(2), 151-156.
21. Shavkat, A., Karamaddinovich, B. K., & qizi Zaripboyeva, Z. S. (2025).
INTESTINAL CESTODE INFESTATION IN SHEEP IN UZBEKISTAN:
EPIZOOTIOLOGICAL STUDIES, ECOLOGICAL FACTORS, AND SEASONAL DYNAMICS. Prospects for innovative technologies in science and
education, 2(2), 190-196.
22. Шавкат, А., Карамаддинович, Б.К., и Кизи Ходжамуратова, А.Ю. (2025).
Инфекция овец кишечными цестодами в Узбекистане: эпидемиологический
анализ, экологические факторы и профилактические меры. Последние
новости и исследования в области образования , 2 (2), 69-77.
