TURDOSH OTLARDAN HOSIL BO‘LGAN TOPONIMLARNING LINGVOKOGNITIV VA SEMANTIK TADQIQI
Keywords:
Kalit so‘zlari: toponimika, turdosh ot, lingvokognitologiya, semantika, onimizatsiya, konsept, metafora, metonimiya, lisoniy manzara.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada o‘zbek tilidagi turdosh otlar asosida shakllangan
toponimlarning lingvokognitiv va semantik xususiyatlari tadqiq etiladi. Insonning
atrof-muhitni bilish jarayonida oddiy predmet, o‘simlik, hayvon va relyef nomlarini
hududlarga ko‘chirish mexanizmlari tizimli tahlil qilingan. Tadqiqotda toponimikada
kognitiv metafora va metonimiya modellarining o‘rni, turdosh otlarning onimizatsiya
(atoqli otga aylanish) jarayonidagi mental va lisoniy bosqichlari ochib berilgan.
Misollar asosida xalqning milliy-madaniy dunyoqarashi va "olamning lisoniy
manzarasi" toponimlarda qanday aks etishi ko‘rsatilgan.
References
Adabiyotlar ro‘yxati
1. Begmatov, E. (2021). O‘zbek toponimikasi: nazariya va amaliyot. Toshkent:
O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi. – 352 b.
2. Do‘stov, S. (2023). Turkiy tillarda joy nomlarining lingvokognitiv tadqiqi.
Monografiya. Samarqand: SamDU nashriyoti. – 164 b.
3. Eshmurodova, G. (2022). O‘zbek tilida onomastik birliklarning konseptual
modellashtirilishi. Tilshunoslik masalalari jurnali, 4(12). – 45-52-b.
4. Kubryakova, E. S. (2020). Yazik i znaniye: Na puti polucheniya znaniy o
yazike: Chasti rechi s kognitivnoy tochki zreniya. Moskva: Yazyki slavyanskoy
kultury (Qayta nashr). – 412 b.
5. Nafasov, T. (2021). O‘zbekiston toponimlarining etimologik lug‘ati. Toshkent:
Fan. – 480 b.
6. Xudoyberganov, O. (2024). Joy nomlarida metafora va metonimiya
mexanizmlari. O‘zbek tili va adabiyoti, (2). – 18-24-b.
7. Qorayev, S. (2020). Toponimika: o‘quv qo‘llanma (To'ldirilgan qayta nashr).
Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati. – 310 b.
8. Yusupov, O. (2025). Kognitiv onomastika: lisoniy manzara va milliy
mentalitet. Toshkent: Muharrir nashriyoti. – 224 b.
