ATMOSFERA IFLOSLANISHINING GLOBAL TRANSFORMATSIYASI VA INSON SALOMATLIGIGA MULTIFAKTORIAL TA’SIRI: MUAMMOLAR VA YECHIMLAR
Keywords:
Kalit so‘zlar: Atmosfera degradatsiyasi, PM2.5 zarralari, oksidativ stress, antropogen yuklama, kancerogenez, global isish, yashil iqtisodiyot, ekologik monitoring, respirator patologiyalar.Abstract
Annotatsiya: Ushbu ilmiy maqolada atmosfera havosining ifloslanishi
zamonaviy sivilizatsiyaning eng dolzarb ekologik inqirozi sifatida tadqiq etiladi.
Maqolada havo tarkibidagi antropogen va tabiiy pollyutantlarning (PM2.5, NO2, SO2)
inson fiziologiyasiga, xususan, respirator, kardiologik va nevrologik tizimlarga ta’siri
chuqur tahlil qilingan. Global iqlim o‘zgarishi sharoitida urbanizatsiyalashgan
hududlardagi ekologik monitoring tizimlari va JSSTning yangilangan standartlari
ko‘rib chiqiladi. Maqola so‘ngida barqaror rivojlanish maqsadlariga erishish uchun
strategik tavsiyalar berilgan.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (JSST) – "Ambient air pollution: A global
assessment of exposure and burden of disease", 2023].
2. BMT Atrof-muhit bo‘yicha dasturi (UNEP) – "Actions on Air Quality", Global
Report, 2022].
3. Akademik Sh. G‘iyosov – "Atmosfera muhofazasi va ekologik barqarorlik",
O‘quv qo‘llanma, 2021].
4. The Lancet Commission on pollution and health – "Environmental pollution and
its clinical impacts", 2020].
5. Professor R. Ismoilov – "Urbanizatsiya jarayonlarining inson fiziologiyasiga
ta’siri", Ilmiy maqolalar to‘plami, 2019].
6. O‘zbekiston Respublikasi "Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida"gi Qonuni va
normativ hujjatlari].
7. [O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim
o‘zgarishi vazirligi yillik hisoboti, 2023].
8. IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans,
Volume 109].
