ZO’RAVONLIKNING – IJTIMOIY, PSIXOLOGIK, HUQUQIY MUOMMO SIFATIDA
Keywords:
Kalit so'zlar: zo'ravonlik; oilaviy zo'ravonlik; maktabdagi bullying; profilaktika; psixologik yordam; huquqiy ong; pedagogik strategiya; ijtimoiy muhit; yoshlar salomatligi; rivojlanish.Abstract
Annotatsiya. Zo'ravonlik jamiyatda keng tarqalgan muammo bo'lib, uning
ijtimoiy, psixologik va huquqiy ta'sirlari katta. Maqolada zo'ravonlik tushunchasi,
uning turlari va sabablari tahlil qilinadi. Ta'kidlanadi: oilaviy, maktab ichidagi va
ijtimoiy zo'ravonlik xavfi yoshlar ongiga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Ishda va maktabda
oldini olish choralari, pedagogik va profilaktik ishlarning o'rni ko'rsatiladi. Maktab
muhiti va o'qituvchilarning xatti-harakatlari zo'ravonlikni kamaytirishda hal qiluvchi
rol o'ynaydi. Amaliy tavsiyalar: monitoring, treninglar, oilalar bilan hamkorlik va
huquqiy ongni oshirish. Maqola maktab sharoitida amalga oshiriladigan chora-
tadbirlar konsepsiyasini taklif qiladi. Tavsiyalar Yoshlar bilan ishlovchi mutaxassislar
va maktab jamoasi uchun mo'ljallangan.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. UNICEF. (2019). A Familiar Face: Violence in the lives of children and
adolescents. New York: UNICEF.
2. World Health Organization. (2014). Global status report on violence prevention.
Geneva: WHO.
3. O'zbekiston Respublikasi Qonuni. (2008). Bolalar huquqlarini himoya qilish
to'g'risida. T.: O'zbekiston.
4. Garry, A., & Henderson, E. (2017). School-Based Programs for the Prevention of
Bullying. Journal of Youth Studies, 20(5), 605–620.
5. Olmos, R. (2016). Building Empathy in the Classroom: Strategies for Teachers.
Educational Review, 68(3), 301–317.
6. Mustafayeva, D. (2018). Oila va maktab hamkorligi: zamonaviy texnologiyalar. T.:
Pedagogika nashriyoti.
7. Karimov, S. (2020). Maktab psixologiyasi va yoshlar bilan ishlash. Samarqand:
Universitet nashriyoti.
8. Park, H., & Kim, J. (2015). Cyberbullying Prevention in Schools: A Systematic
Review. Computers in Human Behavior, 50, 121–130.
