YANGI AVLOD DARSLIKLARIDA MATN TANLASH TAMOYILLARINING LINGVODIDAKTIK ASOSLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: matn tanlash tamoyillari, lingvodidaktika, yangi avlod darsliklari, ona tili ta’limi, kompetensiyaviy yondashuv, matn lingvistikasi, psixolingvistika, kommunikativ kompetensiya, darslik mazmuni, 7–9-sinf.Abstract
ANNOTATSIYA. Mazkur maqolada yangi avlod 7–9-sinf ona tili darsliklarida
matn tanlash tamoyillarining lingvodidaktik asoslari nazariy va amaliy jihatdan tadqiq
etiladi. Tadqiqotda zamonaviy lingvodidaktikaning matn tanlashga qo‘yadigan
talablari, kompetensiyaviy yondashuvning darslik mazmuniga ta’siri hamda matn
tanlash mezonlarining ilmiy asoslari tahlil qilinadi. Maqolada yangi avlod
darsliklaridagi matnlarning lingvistik, didaktik, psixolingvistik va madaniy-
kommunikativ tamoyillarga muvofiqligi baholanadi. Shuningdek, xalqaro tajriba
(Finlandiya, Janubiy Koreya, Turkiya) bilan qiyosiy tahlil o‘tkaziladi va O‘zbekiston
sharoitiga moslashtirilgan matn tanlash tamoyillarining optimal tizimi taklif etiladi.
Tadqiqot natijalari yangi avlod darsliklarining mazmunini takomillashtirish, matn
tanlash jarayonini ilmiy asoslash hamda ona tili ta’limi samaradorligini oshirishga
xizmat qiladi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘XATI
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 29-apreldagi PF-5712-son
“O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish
konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni.
2. Yo‘ldoshev Q.B. Ona tili o‘qitish metodikasi. – T.: “O‘qituvchi”, 2020. – 288
b.
3. Azimova M.R. Darslik matnlarini tanlash muammolari // Pedagogik mahorat.
– 2021. – №3. – B. 45–50.
4. Borg‘ardt V.N. Tizimli tahlil metodi ta’lim tadqiqotlarida // Metodologiya va
metodlar. – M.: Nauka, 2003. – S. 112–128.
5. Po‘latova M.I. Yangi avlod 7–9-sinf ona tili darsliklaridagi matnlarning
kontent-tahlili // Magistrlik dissertatsiyasi materiallari. – Samarqand, 2025.
6. Po‘latova M.I. Ekspert baholash natijalari // Magistrlik dissertatsiyasi
materiallari. – Samarqand, 2025.
7. Van Dijk T.A. Text and Context: Explorations in the Semantics and
Pragmatics of Discourse. – London: Longman, 1977. – 261 p.
8. Galperin I.R. Tekst kak obyekt lingvisticheskogo issledovaniya. – M.: Nauka,
1981. – 139 s.
9. Yo‘ldoshev Q.B. Matn ustida ishlash bosqichlari va usullari. – T.: “Fan”,
2018. – 164 b.
10. Hoshimov O‘., Yo‘ldoshev I. O‘zbek tili o‘qitish metodikasi. – T.: Sharq,
2019. – 320 b.
11. Council of Europe. Common European Framework of Reference for
Languages: Learning, Teaching, Assessment (CEFR). – Strasbourg: Council of
Europe, 2001.
12. Krashen S.D. The Input Hypothesis: Issues and Implications. – London:
Longman, 1985. – 120 p.
13. Chomsky N. Aspects of the Theory of Syntax. – Cambridge, MA: MIT Press,
1965. – 251 p.
14. Sahlberg P. Finnish Lessons 2.0: What Can the World Learn from
Educational Change in Finland? – New York: Teachers College Press, 2015.
15. Kim S.J. Critical Literacy in Korean Language Education // Journal of
Korean Education. – 2020. – Vol.47, №2. – P. 89–104.
16. Erdoğan T. Text Selection Criteria in Turkish Language Textbooks // Turkish
Studies. – 2019. – Vol.14, №3. – P. 1245–1260.
17. Hiebert E.H., Mesmer H.A. Upping the Ante of Text Complexity in the
Common Core State Standards // Educational Researcher. – 2013. – Vol.42, №4. – P.
44–51.
18. Piaget J. The Psychology of Intelligence. – London: Routledge, 1950. – 182
p.
19. Matchanov S. Ona tili darslarida kompetensiyaviy yondashuv. – T.:
“Adabiyot uchqunlari”, 2021. – 196 b.
20. Xalilova Sh. Interfaol ta’lim usullari. – T.: “Nihol”, 2021. – 224 b.
