YASHIL INFRATUZILMANING SHAHAR HAVOSIDAGI (PM) ZARRALARINI KAMAYTIRISHDAGI ROLI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Yashil infratuzilma, PM₂.₅, PM₁₀, shahar havosi, atmosfera ifloslanishi, ekologik samaradorlik, vegetatsiya qoplami, landshaft dizayni, urban ekologiya, mikroiqlim, havo sifati, barqaror rivojlanish.Abstract
Annotatsiya: Yashil infratuzilmaning shahar havosidagi PM₂.₅ va PM₁₀
zarrachalarini kamaytirishdagi samaradorligi o‘rganildi. Natijalarga ko‘ra, yashil
hududlar PM darajasini o‘rtacha 15–35%, optimal sharoitlarda esa 40% gacha
kamaytiradi. Samaradorlik landshaft dizayni, o‘simlik turlari va urban sharoitlarga
bog‘liqligi aniqlanib, shahar ekologiyasini yaxshilash uchun ilmiy asoslar
shakllantirildi.
References
1. World Health Organization. (2021). WHO global air quality guidelines: Particulate
matter (PM₂.₅ and PM₁₀), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon
monoxide. Geneva: World Health Organization. 360 p.
2. Abdullayev, B.B. (2023). Toshkent shahrida yashil hududlarning mikroiqlimga
ta’siri. Ilmiy maqolalar to‘plami, Toshkent, 55–62-betlar.
3. Karimov, A.K., & Xodjayeva, D.M. (2021). O‘zbekiston shaharlarida havo
ifloslanishi va uni kamaytirish yo‘llari. Ekologiya jurnali, №3, 45–52-betlar.
4. Nosirov, N.B., & Samiyev, L.N. (2023). Toshkent shahrida PM₂.₅ va PM₁₀ mayda
dispers zarralar bilan ifloslanish holatining tahlili. Sanoatda raqamli texnologiyalar
jurnali, 1–12-betlar.
5. O‘zbekiston Milliy universiteti. (2022). Shahar ekologiyasi va urban landshaftlar
bo‘yicha o‘quv qo‘llanma. Toshkent: O‘zMU nashriyoti. 210 b.
6. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim
o‘zgarishi vazirligi. (2023). Atmosfera havosi sifati monitoringi bo‘yicha yillik
hisobot – 2023. Toshkent. 120 b.
7. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish vazirligi.
(2022). O‘zbekistonda atmosfera havosining ifloslanish holati va uni kamaytirish
choralari. Toshkent. 98 b.
8. Tuxtamuratova, D.D. (2023). O‘zbekiston Respublikasida atmosfera havosining
holati va uning musaffoligini saqlash chora-tadbirlari. Ilmiy tadqiqotlar jurnali, 33–
40-betlar.
