RUBOB CHOLG’USIDA AN’ANAVIY VA ZAMONAVIY IJROCHILIK USLUBLARI
Abstract
Rubob — Markaziy Osiyo, xususan, O‘zbekiston, Tojikiston, Afg‘oniston,
Qozog‘iston va boshqa mintaqalarda keng tarqalgan qadimiy torli cholg‘u asboblaridan
biridir. U o‘zining betakror ovoz tembri, emotsional ifoda kuchi va texnik
imkoniyatlari bilan xalqimiz madaniyatida muhim o‘rin egallaydi. Rubob ijrochiligi
ham, boshqa cholg‘u san’atlari kabi, an’anaviy va zamonaviy yo‘nalishlarga ajraladi.
Har ikki yo‘nalish o‘zining texnikasi, ifoda vositalari, estetika va maqsadlarida farq
qiladi, lekin ular orasida izchil rivoj va o‘zaro ta’sir mavjud. An’anaviy rubob
ijrochiligi asosan xalq musiqa ijrochilik maktablariga tayanadi. Bu uslubda rubob,
odatda, maqom ijrochiligi, xalq kuy-qo‘shiqlari va marosim musiqalarida muhim
rol o‘ynaydi. Ayniqsa, Shashmaqom, Farg‘ona-Toshkent, Buxoro, Xorazm
maktablarida rubob alohida o‘rin tutadi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2021-yil 26-martdagi
“Xalq ijodiyoti va milliy hunarmandchilikni rivojlantirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida”gi qarorlari
2. M.A. Ashurov. Musiqa tarixi. Darslik. Fargʻona nashriyoti. 2024. -307 b.
3. Ziyodulla Shahidi. O‘zbek xalq cholg‘ulari va ularning ijrochilik san’ati, Toshkent:
G‘afur G‘ulom nashriyoti, 1982.
– Rubob, dutor, gijjak kabi cholg‘ular haqida ilmiy tavsiflar.
4. Yunus Rajabiy. Maqomlar, 1–2-jildlar, Toshkent: "San’at", 1996.
– Rubobning maqom ijrochiligidagi o‘rni haqida asosiy manba.
5. Yoqubjon G‘aniyev. O‘zbek musiqa ijrochilik san’ati tarixi, Toshkent: Fan, 2001.
– Ijrochilik maktablari va texnikalariga oid qimmatli tarixiy ma’lumotlar.
6. S. A. Qosimov. O‘zbek maqom san’ati: ijrochilik va nazariy asoslari, Toshkent:
Fan, 2005.
– Farg‘ona-Toshkent va Xorazm maktablarining o‘ziga xosligi tahlil qilingan.
7. Nematullo Ashurov. Tojik xalqi musiqa madaniyati, Dushanbe, 2003.
– Tojikistonda rubob va boshqa torli cholg‘ular haqidagi tavsif.
8. John Baily. Music of Afghanistan: Professional musicians in the city of Herat,
Cambridge University Press, 1988.
Axborot manbalari
1. https://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_music/7749/Uzbekskaya
2. https://mytashkent.uz/2014/10/17/istoriya-uzbekskoj-muzyki/
3. https://uz.wikipedia.org/wiki/O%27zbek_milliy_qo%27shiqlari
