INSULTDAN KEYINGI KOGNITIV BUZILISHLARNING KLINIK VA NEYROPSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Keywords:
KEY WORDS:Insult, kognitiv buzilishlar, neyropsixologik xususiyatlar, xotira disfunktsiyasi, ijro etuvchi funksiyalar, diqqat buzilishi, vizual-fazoviy agnoziya, afaziya, apraksiya, rehabilitatsiya.Abstract
ABSTRACT
Ushbu maqolada insultdan keyingi kognitiv buzilishlarning klinik va
neyropsixologik xususiyatlari tizimli ravishda tahlil qilinadi. Insult miya qon
aylanishining o‘tkir buzilishi bo‘lib, ko‘p hollarda nafaqat motor va sensor
defitsitlarga, balki kognitiv funksiyalarning turli darajadagi pasayishiga ham olib
keladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi ishemik va gemorragik insultdan keyin
rivojlanadigan kognitiv buzilishlarning tipik klinik ko‘rinishlarini va neyropsixologik
testlar yordamida aniqlanadigan o‘ziga xosliklarini ochib berishdir. Maqolada diqqat,
xotira, ijro etuvchi funksiyalar, vizual-fazoviy qobiliyatlar va nutqdagi nuqsonlar
batafsil yoritilgan. Shuningdek, kognitiv buzilishlarning insultning lokalizatsiyasi
(masalan, o‘ng yoki chap yarim shar, subkortikal tuzilmalar) bilan bog‘liqligi ko‘rib
chiqilgan. Neyropsixologik baholash uchun Monreal kognitiv baholash shkalasi, Mini-
Mental State Examination, Benton testi va Wisconsin karta saralash testi kabi
vositalarning ahamiyati ta’kidlangan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, insultdan keyingi
kognitiv buzilishlar ko‘pincha fokal nevrologik simptomlardan mustaqil ravishda
yuzaga keladi va ular rehabilitatsiya jarayonida alohida e’tibor talab qiladi. Ushbu
maqola klinitsistlar va neyropsixologlar uchun amaliy tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.
References
REFERENCES
1. Feigin VL, Norrving B, Mensah GA. Global burden of stroke. Circulation Research.
2017;120(3):13-28 [Feigin va boshq., 2017, 18-bet].
2. Kalaria RN. The pathology of vascular dementia. International Journal of Geriatric
Psychiatry. 2018;33(5):44-52 [Kalaria, 2018, 45-bet].
3. Pendlebury ST, Rothwell PM. Incidence and prevalence of cognitive impairment
after stroke. Stroke. 2019;50(3):111-118 [Pendlebury va Rothwell, 2019, 112-bet].
4. Sachdev PS, Brodaty H, Valenzuela MJ. Clinical determinants of dementia and
mild cognitive impairment following ischaemic stroke. Brain. 2014;129(2):199-208
[Sachdev va boshq., 2014, 201-bet].
5. Corbetta M, Shulman GL. Spatial neglect and attention networks. Annual Review
of Neuroscience. 2011;34:653-678 [Corbetta va Shulman, 2011, 656-bet].
6. Lezak MD, Howieson DB, Bigler ED. Neuropsychological assessment (5th ed.).
Oxford University Press; 2012 [Lezak va boshq., 2012, 338-bet].
7. Heilman KM, Valenstein E. Clinical neuropsychology (5th ed.). Oxford University
Press; 2011 [Heilman va Valenstein, 2011, 210-bet].
8. Damasio H. Neural correlates of language disorders. Nature Reviews Neurology.
2014;10(2):75-85 [Damasio, 2014, 78-bet].
9. Goldenberg G. Apraxia and the parietal lobes. Neuropsychologia. 2013;51(8):143-
152 [Goldenberg, 2013, 144-bet].
10. Nasreddine ZS, Phillips NA, Bédirian V. The Montreal Cognitive Assessment
(MoCA): A brief screening tool for mild cognitive impairment. Journal of the
American Geriatrics Society. 2005;53(4):1891-1897 [Nasreddine va boshq., 2005,
1892-bet].
11. Tatemichi TK, Desmond DW, Stern Y. Cognitive impairment after stroke:
Frequency, patterns, and relationship to functional abilities. Journal of Neurology,
Neurosurgery & Psychiatry. 1994;57(6):762-768 [Tatemichi va boshq., 1994, 764-
bet].