INSULTDAN KEYINGI KOGNITIV BUZILISHLARNING KLINIK VA NEYROPSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI

Authors

  • Muminova Mavjuda Aslanbayevna Author

Keywords:

KEY WORDS:Insult, kognitiv buzilishlar, neyropsixologik xususiyatlar, xotira disfunktsiyasi, ijro etuvchi funksiyalar, diqqat buzilishi, vizual-fazoviy agnoziya, afaziya, apraksiya, rehabilitatsiya.

Abstract

ABSTRACT 
Ushbu  maqolada  insultdan  keyingi  kognitiv  buzilishlarning  klinik  va 
neyropsixologik  xususiyatlari  tizimli  ravishda  tahlil  qilinadi.  Insult  miya  qon 
aylanishining  o‘tkir  buzilishi  bo‘lib,  ko‘p  hollarda  nafaqat  motor  va  sensor 
defitsitlarga,  balki  kognitiv  funksiyalarning  turli  darajadagi  pasayishiga  ham  olib 
keladi.  Tadqiqotning  asosiy  maqsadi  ishemik  va  gemorragik  insultdan  keyin 
rivojlanadigan kognitiv buzilishlarning tipik klinik ko‘rinishlarini va neyropsixologik 
testlar yordamida aniqlanadigan o‘ziga xosliklarini ochib berishdir. Maqolada diqqat, 
xotira,  ijro  etuvchi  funksiyalar,  vizual-fazoviy  qobiliyatlar  va  nutqdagi  nuqsonlar 
batafsil  yoritilgan.  Shuningdek,  kognitiv  buzilishlarning  insultning  lokalizatsiyasi 
(masalan, o‘ng yoki chap yarim shar, subkortikal tuzilmalar) bilan bog‘liqligi ko‘rib 
chiqilgan. Neyropsixologik baholash uchun Monreal kognitiv baholash shkalasi, Mini-
Mental  State  Examination,  Benton  testi  va  Wisconsin  karta  saralash  testi  kabi 
vositalarning ahamiyati ta’kidlangan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, insultdan keyingi 
kognitiv  buzilishlar  ko‘pincha  fokal  nevrologik  simptomlardan  mustaqil  ravishda 
yuzaga keladi va ular rehabilitatsiya jarayonida alohida e’tibor talab qiladi. Ushbu 
maqola klinitsistlar va neyropsixologlar uchun amaliy tavsiyalarni o‘z ichiga oladi. 

References

REFERENCES

1. Feigin VL, Norrving B, Mensah GA. Global burden of stroke. Circulation Research.

2017;120(3):13-28 [Feigin va boshq., 2017, 18-bet].

2. Kalaria RN. The pathology of vascular dementia. International Journal of Geriatric

Psychiatry. 2018;33(5):44-52 [Kalaria, 2018, 45-bet].

3. Pendlebury ST, Rothwell PM. Incidence and prevalence of cognitive impairment

after stroke. Stroke. 2019;50(3):111-118 [Pendlebury va Rothwell, 2019, 112-bet].

4. Sachdev PS, Brodaty H, Valenzuela MJ. Clinical determinants of dementia and

mild cognitive impairment following ischaemic stroke. Brain. 2014;129(2):199-208

[Sachdev va boshq., 2014, 201-bet].

5. Corbetta M, Shulman GL. Spatial neglect and attention networks. Annual Review

of Neuroscience. 2011;34:653-678 [Corbetta va Shulman, 2011, 656-bet].

6. Lezak MD, Howieson DB, Bigler ED. Neuropsychological assessment (5th ed.).

Oxford University Press; 2012 [Lezak va boshq., 2012, 338-bet].

7. Heilman KM, Valenstein E. Clinical neuropsychology (5th ed.). Oxford University

Press; 2011 [Heilman va Valenstein, 2011, 210-bet].

8. Damasio H. Neural correlates of language disorders. Nature Reviews Neurology.

2014;10(2):75-85 [Damasio, 2014, 78-bet].

9. Goldenberg G. Apraxia and the parietal lobes. Neuropsychologia. 2013;51(8):143-

152 [Goldenberg, 2013, 144-bet].

10. Nasreddine ZS, Phillips NA, Bédirian V. The Montreal Cognitive Assessment

(MoCA): A brief screening tool for mild cognitive impairment. Journal of the

American Geriatrics Society. 2005;53(4):1891-1897 [Nasreddine va boshq., 2005,

1892-bet].

11. Tatemichi TK, Desmond DW, Stern Y. Cognitive impairment after stroke:

Frequency, patterns, and relationship to functional abilities. Journal of Neurology,

Neurosurgery & Psychiatry. 1994;57(6):762-768 [Tatemichi va boshq., 1994, 764-

bet].

Published

2026-05-04

How to Cite

Muminova Mavjuda Aslanbayevna. (2026). INSULTDAN KEYINGI KOGNITIV BUZILISHLARNING KLINIK VA NEYROPSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI . TADQIQOTLAR, 85(3), 266-271. https://journalss.org/index.php/tad/article/view/27886