OZIQ-OVQAT MAHSULOTLARINI SAQLASHDA ISHLATILADIGAN POLIMER IDISHLARNING KIMYOVIY TARKIBI VA SANITARIYA- GIGIYENIK XAVFSIZLIGINI BAHOLASH (FARG'ONA VILOYATI MISOLIDA)

Authors

  • F.H.Tojiboyeva Author
  • Sh.M.Turdiyev Author

Keywords:

Kalit so'zlar: polimer idishlar, kimyoviy migratsiya, PET, BPA, ftalatlar, antimon, sanitariya-gigiyenik baholash, oziq-ovqat xavfsizligi, Farg'ona viloyati.

Abstract

 
  Annotatsiya.  Ushbu  maqolada  oziq-ovqat  mahsulotlarini  qadoqlash  va 
saqlashda qo'llaniladigan asosiy polimer materiallar polietilentereftalat, polipropilen, 
yuqori  zichlikli  polietilen,  polistirol,  polivinil  xlorid  va  polikarbonatning  kimyoviy 
tarkibi,  migratsiya  mexanizmlari  va  sanitariya-gigiyenik  xavfsizligi  tahlil  qilingan. 
Farg'ona viloyatida oziq-ovqat bozorlarida keng tarqalgan polimer idishlardan namuna 
olinib, kimyoviy migratsiya jarayonlari, xususan antimon (Sb), bisfenol A, ftalatlar va 
stirol monomerining suv hamda oziq-ovqat muhitiga o'tishi DSt 950:2011, SanQvaN 
№0324-16 va WHO 2022 me'yorlari asosida baholangan. Natijalar shuni ko'rsatdiki, 
PET  idishlardan  Sb  migratsiyasi  harorat  oshishi  va  saqlash  muddati  uzayishi  bilan 
sezilarli  darajada  ko'payadi;  PVC  idishlardagi  DEHP  va  PC  idishlardagi  BPA  esa 
endokrin buzuvchi ta'sirga ega xavfli moddalar hisoblanadi.  

References

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

1. World Health Organization. Guidelines for Drinking-water Quality: Fourth Edition

Incorporating the First and Second Addenda. Geneva: WHO Press, 2022. 614 p.

2. European Food Safety Authority (EFSA). Re-evaluation of the risks to public health

related to the presence of bisphenol A (BPA) in foodstuffs. EFSA Journal.

2023;21(4):e06857.

3. Westerhoff P., Prapaipong P., Shock E., Hillaireau A. Antimony leaching from

polyethylene terephthalate (PET) plastic used for bottled drinking water. Water

Research. 2008;42(3):551–556.

4. Welle F. Twenty years of PET bottle to bottle recycling — An overview. Resources,

Conservation and Recycling. 2014;55(11):865–875.

5. Almeida C., Fernandes J.O., Cunha S.C. Migration of bisphenols from

polycarbonate bottles: a review. Food Additives & Contaminants: Part A.

2021;38(8):1261–1278.

6. Kim M.K., Song N.R., Oh J.E. BPA and related compounds in human urine and

food. Science of the Total Environment. 2019;672:71–79.

7. DSt 950:2011. Ichimlik suvi — sifat ko'rsatkichlari. O'zbekiston Respublikasi

milliy standarti. Toshkent: O'zstandart, 2011.

8. SanQvaN №0324-16. Oziq-ovqat mahsulotlari bilan aloqada bo'luvchi materiallar

va buyumlarga gigiyenik talablar. Toshkent: O'zbekiston Respublikasi SSV, 2016.

9. European Commission. Commission Regulation (EU) No 10/2011 on plastic

materials and articles intended to come into contact with food. Official Journal of

the EU. 2011;L12:1–89.

10. Fasano E., Bono-Blay F., Cirillo T. Migration of phthalates, alkylphenols, bisphenol

A and bisphenol S from food packaging materials. Food Control. 2018;57:315–322.

Published

2026-05-05

How to Cite

F.H.Tojiboyeva, & Sh.M.Turdiyev. (2026). OZIQ-OVQAT MAHSULOTLARINI SAQLASHDA ISHLATILADIGAN POLIMER IDISHLARNING KIMYOVIY TARKIBI VA SANITARIYA- GIGIYENIK XAVFSIZLIGINI BAHOLASH (FARG’ONA VILOYATI MISOLIDA) . TADQIQOTLAR, 85(4), 94-103. https://journalss.org/index.php/tad/article/view/28010