OZIQ-OVQAT MAHSULOTLARINI SAQLASHDA ISHLATILADIGAN POLIMER IDISHLARNING KIMYOVIY TARKIBI VA SANITARIYA- GIGIYENIK XAVFSIZLIGINI BAHOLASH (FARG'ONA VILOYATI MISOLIDA)
Keywords:
Kalit so'zlar: polimer idishlar, kimyoviy migratsiya, PET, BPA, ftalatlar, antimon, sanitariya-gigiyenik baholash, oziq-ovqat xavfsizligi, Farg'ona viloyati.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada oziq-ovqat mahsulotlarini qadoqlash va
saqlashda qo'llaniladigan asosiy polimer materiallar polietilentereftalat, polipropilen,
yuqori zichlikli polietilen, polistirol, polivinil xlorid va polikarbonatning kimyoviy
tarkibi, migratsiya mexanizmlari va sanitariya-gigiyenik xavfsizligi tahlil qilingan.
Farg'ona viloyatida oziq-ovqat bozorlarida keng tarqalgan polimer idishlardan namuna
olinib, kimyoviy migratsiya jarayonlari, xususan antimon (Sb), bisfenol A, ftalatlar va
stirol monomerining suv hamda oziq-ovqat muhitiga o'tishi DSt 950:2011, SanQvaN
№0324-16 va WHO 2022 me'yorlari asosida baholangan. Natijalar shuni ko'rsatdiki,
PET idishlardan Sb migratsiyasi harorat oshishi va saqlash muddati uzayishi bilan
sezilarli darajada ko'payadi; PVC idishlardagi DEHP va PC idishlardagi BPA esa
endokrin buzuvchi ta'sirga ega xavfli moddalar hisoblanadi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. World Health Organization. Guidelines for Drinking-water Quality: Fourth Edition
Incorporating the First and Second Addenda. Geneva: WHO Press, 2022. 614 p.
2. European Food Safety Authority (EFSA). Re-evaluation of the risks to public health
related to the presence of bisphenol A (BPA) in foodstuffs. EFSA Journal.
2023;21(4):e06857.
3. Westerhoff P., Prapaipong P., Shock E., Hillaireau A. Antimony leaching from
polyethylene terephthalate (PET) plastic used for bottled drinking water. Water
Research. 2008;42(3):551–556.
4. Welle F. Twenty years of PET bottle to bottle recycling — An overview. Resources,
Conservation and Recycling. 2014;55(11):865–875.
5. Almeida C., Fernandes J.O., Cunha S.C. Migration of bisphenols from
polycarbonate bottles: a review. Food Additives & Contaminants: Part A.
2021;38(8):1261–1278.
6. Kim M.K., Song N.R., Oh J.E. BPA and related compounds in human urine and
food. Science of the Total Environment. 2019;672:71–79.
7. DSt 950:2011. Ichimlik suvi — sifat ko'rsatkichlari. O'zbekiston Respublikasi
milliy standarti. Toshkent: O'zstandart, 2011.
8. SanQvaN №0324-16. Oziq-ovqat mahsulotlari bilan aloqada bo'luvchi materiallar
va buyumlarga gigiyenik talablar. Toshkent: O'zbekiston Respublikasi SSV, 2016.
9. European Commission. Commission Regulation (EU) No 10/2011 on plastic
materials and articles intended to come into contact with food. Official Journal of
the EU. 2011;L12:1–89.
10. Fasano E., Bono-Blay F., Cirillo T. Migration of phthalates, alkylphenols, bisphenol
A and bisphenol S from food packaging materials. Food Control. 2018;57:315–322.