INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA “KAYFIYAT” KONSEPTI VERBALIZATORLARINING KOMMUNIKATIV-PRAGMATIK TURLARI: QIYOSIY TAHLIL
Keywords:
Kalit so‘zlar: kayfiyat konsepti, verbalizator, lingvopragmatika, nutqiy akt, lingvopragmema, qiyosiy tahlil, pragmatik ma’no, Boburnoma, tarjima.Abstract
Annotatsiya
Maqolada ingliz va o‘zbek tillarida “kayfiyat” konsepti verbalizatorlarining
kommunikativ-pragmatik xususiyatlari qiyosiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda
kayfiyatni ifodalovchi birliklar lingvopragmema sifatida talqin qilinib, ularning turli
nutqiy aktlarda qanday voqelanishi, qanday pragmatic intensiyalarni yuzaga chiqarishi
hamda badiiy matn va uning tarjimasida qanday transformatsiyaga uchrashi yoritiladi.
Tahlil natijasida mazkur verbalizatorlar, asosan, ijobiy va salbiy semantik dominantaga
ega ikki katta guruhda namoyon bo‘lishi, biroq ularning pragmatik vazifasi har doim
kontekst, muallif niyati va adresatga ta’sir strategiyasi bilan belgilanashi ko‘rsatildi.
Empirik material sifatida “Boburnoma” va uning inglizcha tarjimalarida uchraydigan
misollar asosida elativ, admirativ, volyuntativ, deziderativ, konfyuziv, regrettiv,
distressiv, despayziv va apprehensiv kabi turlar sharhlandi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Austin, J. L. How to Do Things with Words. Oxford: Clarendon Press, 1962.
2. Morris, C. Foundations of the Theory of Signs. Chicago: University of Chicago
Press, 1938.
3. Searle, J. R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. Cambridge:
Cambridge University Press, 1969.
4. Safarov, Sh. S. Kognitiv tilshunoslik. Jizzax: Sangzor, 2006.
5. Bobur, Zahiriddin Muhammad. Boburnoma.
6. Hoshimov, G. M. K teorii konseptov i ikh taksonomiki v kognitivnoy lingvistike //
Sistem-struktur tilshunoslik muammolari. Samarkand, 2010.
7. Hoshimov, G. M. K lingvokognitivnoy kompetentsii nositelya yazyka i
perevodchika // Tarjimaning lingvokognitiv, kommunikativ-pragmatik va
lingvokulturologik aspektlari. Andijon, 2015. B. 214–218.
8. Hoshimov, G. M. Tarjima nazariyasi kursidan leksiyalar. Andijon, 2003.
9. Hoshimov, G. M. Lectures on Comparative Typology. Andijon, 2010.
10. Hoshimov, G‘. M. Turli tizimdagi tillar frazeologik birliklarida frazeo-motivatsiya,
frazeonominatsiya va frazeosemantika nazariyasi masalalari //
“Komparativistikaning dolzarb masalalari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy
anjumani materiallari. Farg‘ona, 2018. B. 4–8.
