REGENERATIV ORTOPEDIYA: PRP, MEZENXIMAL ILDIZ HUJAYRALAR VA BIOMATERIALLAR ASOSIDA SUYAK REGENERATSIYASINING MOLEKULYAR-MEXANIK ASOSLARI

Abstract

Dolzarbligi.  Suyak  to‘qimasining  reparativ  regeneratsiyasi  murakkab,  ko‘p 
bosqichli  molekulyar  va  hujayraviy  jarayon  bo‘lib,  yallig‘lanish  fazasi,  proliferativ 
faza  hamda  remodellanish  bosqichlarini  o‘z  ichiga  oladi.  Klinik  amaliyotda  uzun 
quvurli  suyaklar  sinishlarining  5–10%  holatlarida  kech  bitish  (delayed  union)  yoki 
bitmaslik (nonunion) kuzatiladi. Segmentar suyak defektlari, psevdartroz, osteonekroz 
va  yuqori  energiyali  travmalar  ortopediyada  dolzarb  muammo  bo‘lib  qolmoqda. 
An’anaviy  osteosintez  usullari  va  autolog  suyak  transplantatsiyasi  “gold  standard” 
hisoblanishiga  qaramay,  donor  soha  morbidligi,  infeksion  asoratlar,  rezorbsiya  va 
mexanik  yetishmovchilik  kabi  cheklovlarga  ega.  Shu  sababli  biologik  asoslangan 
regenerativ texnologiyalarni klinik amaliyotga joriy etish zarurati ortib bormoqda. 
So‘nggi  yillarda  regenerativ tibbiyot  konsepsiyasi suyak  to‘qimasining tabiiy 
tiklanish mexanizmlarini faollashtirishga qaratilgan innovatsion yondashuvlarni taklif 
etmoqda. PRP (platelet-rich plasma), mezenximal ildiz hujayralar (MSC) va bioaktiv 
biomateriallar  osteogenez  jarayonini  molekulyar  darajada  modulyatsiya  qilish 
imkonini beradi. Ushbu yondashuvlar reparativ regeneratsiyani tezlashtirish, asoratlar 
sonini kamaytirish va funksional natijalarni yaxshilashga xizmat qiladi. 
Tadqiqot  maqsadi.  PRP,  mezenximal  ildiz  hujayralar  va  osteokonduktiv 
biomateriallarning suyak regeneratsiyasiga ta’sir mexanizmlarini molekulyar hamda 
klinik jihatdan tahlil qilish, ularning kombinatsiyalangan qo‘llanilish samaradorligini 
ilmiy asoslash.