ADABIY TIL ME’YORLARI VA NUTQ MADANIYATIDA LEKSEMALARNING PARADIGMATIK XUSUSIYATLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Adabiy til me’yori, nutq madaniyati, leksema, paradigma, sinonim, antonim, paronim, lingvistik kompetensiya.Abstract
Annotatsiya: Ushbu ishda adabiy til me’yorlarining amal qilishi va nutq
madaniyati darajasini yuksaltirishda leksemalarning paradigmatik munosabatlari
(sinonimiya, antonimiya, omonimiya va paronimiya) tutgan o‘rni tahlil qilinadi.
Tadqiqotning asosiy maqsadi — so‘zlarning o‘zaro bog‘liqlik qonuniyatlari nutqning
aniqligi, mantiqiyligi va ifodaliligiga qanday ta’sir ko‘rsatishini yoritib berishdan
iborat.
Matnda leksik sathdagi paradigmatik qatorlarning nutq jarayonidagi variativligi
va uslubiy imkoniyatlari o‘rganilgan. Ayniqsa, paronimlar va omonimlarni qo‘llashda
yo‘l qo‘yiladigan xatolarning nutq madaniyatiga salbiy ta’siri lingvistik misollar orqali
ko‘rsatilgan. Mazkur maqola tilshunos mutaxassislar, filologiya yo‘nalishi talabalari
hamda nutqiy mahoratini oshirishni istagan keng kitobxonlar ommasiga mo‘ljallangan
bo‘lib, unda so‘z tanlash san’atining nazariy va amaliy asoslari umumlashtirilgan.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Mirziyoyev Sh.M. "O‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeini tubdan
oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi Farmoni. // Xalq so‘zi, 2019-yil 22-oktabr.
2. Abduazizov A. "Tilshunoslik nazariyasiga kirish". – Toshkent: Sharq, 2010.
3. Jamolxonov H. "Hozirgi o‘zbek adabiy tili". – Toshkent: Talqin, 2005.
4. Hojiyev A. "Tilshunoslik terminlarining izohli lug‘ati". – Toshkent: O‘zME, 2002.
5. Mahmudov N. "Nutq madaniyati asoslari". – Toshkent: O‘qituvchi, 2009.
6. Mengliyev B. "Hozirgi o‘zbek tili". – Toshkent: Tafakkur bo‘stoni, 2018.
7. Rahmatullayev Sh. "Hozirgi o‘zbek adabiy tili (Leksikologiya, frazeologiya,
fonetika)". – Toshkent: Universitet, 2006.
8. Qo‘ng‘urov R. "O‘zbek tili stilistikasidan ocherklar". – Toshkent: Fan, 1975.
9. Tojiyev Yo. "O‘zbek tili leksikologiyasi va frazeologiyasi". – Toshkent, 2006.
10. Sayidrahmonov M. "Leksik-semantik paradigmalarning shakllanishi". – Toshkent:
Fan va texnologiyalar, 2012.
11. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildlik. – Toshkent: O‘zME, 2006-2008.
12. Sossyur F. "Umumiy tilshunoslik kursi" (tarjima). – Toshkent: Adib, 2013.
13. www.ziyouz.com — O‘zbek tili va adabiyotiga oid ilmiy manbalar kutubxonasi.
14. www.natlib.uz — Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi
elektron resurslari.
15. www.tdpu.uz — Pedagogika universiteti ilmiy maqolalar bazasi.
