MUQIMIY SATIRASIDA IQTISODIY MUAMMOLAR VA ULARNI ZAMONAVIY ANALITIK YONDASHUVLAR ASOSIDA TALQIN QILISH
Keywords:
Kalit so‘zlar: Muqimiy, satira, iqtisodiy muammolar, rent izlash, institutsional iqtisodiyot, XIX asr O‘rta Osiyo.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada XIX asr o‘zbek adabiyotining yirik vakili
Muhammad Aminxo‘ja Muqimiy (1850–1903) satirik asarlarida aks etgan iqtisodiy
muammolar - soliq zulmi, savdo adolatsizliklari, mulk tengsizligi va mehnat
ekspluatatsiyasi - zamonaviy iqtisodiy nazariyalar nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. Rent
izlash nazariyasi (rent-seeking theory), renta nazariyasi, ya’ni iqtisodiy rentani
o‘zlashtirish, axborot assimmetriyasi modeli va institutsional iqtisodiyot
metodologiyasi Muqimiy satiralariga tatbiq etiladi. Tadqiqot ko‘rsatadiki, shoir
tasvirlagan ijtimoiy-iqtisodiy munosabatlar - o‘z davri uchun ham, bugungi
globallashuv jarayonlari uchun ham umumiy qonuniyatlarni ifodalaydi. Ushbu maqola
adabiyotshunoslik va iqtisodiy tahlilni birlashtiruvchi yangi distsiplinalararo
yondashuv sifatida taqdim etiladi.
References
1. Akerlof, G. A. (1970). The Market for ‘Lemons’: Quality Uncertainty and the
Market Mechanism. Quarterly Journal of Economics, 84(3), 488–500.
2. Buchanan, J. M., Tollison, R. D., & Tullock, G. (Eds.). (1980). Toward a Theory
of the Rent-Seeking Society. Texas A&M University Press.
3. Krueger, A. O. (1974). The Political Economy of the Rent-Seeking Society.
American Economic Review, 64(3), 291–303.
4. Marshall, A. (1890). Principles of Economics. Macmillan and Co.
5. Muqimiy, M. A. (1984). Asarlar to‘plami. 2 jildlik. Toshkent: Fan nashriyoti.
6. Nalivkin, V. P. (1886). Kratkaya istoriya Kokandskogo xanstva. Kazan’:
Tipografiya Imperatorskogo universiteta.
7. North, D. C. (1990). Institutions, Institutional Change and Economic
Performance. Cambridge University Press.
8. Olimov, S. (1956). Muqimiy hayoti va ijodi. Toshkent: O‘z SSR Fanlar
akademiyasi nashriyoti.
9. Qosimov, B. (2020). XIX asr o‘zbek ma’rifatparvarlik adabiyoti. Toshkent:
Akademnashr.
10. Robinson, J. (1933). The Economics of Imperfect Competition. Macmillan.
11. Shamsiyev, P. (2018). Muqimiy satiralari va ijtimoiy tanqid. O‘zbek tili va
adabiyoti, 4, 45–58.
12. Stiglitz, J. E. (2001). Information and the Change in the Paradigm in Economics.
Nobel Prize Lecture. Columbia University.
13. Tullock, G. (1967). The Welfare Costs of Tariffs, Monopolies, and Theft.
Western Economic Journal, 5(3), 224–232.
14. Yo‘ldoshev, Q. (2005). Muqimiy ijodida realizm. Toshkent: O‘zbekiston.
