TARQALAYOTGAN INFEKSION KASALLIKLARNI MATEMATIK MODELLASHTIRISH ORQALI BASHORAT QILISH
Keywords:
Kalit so’zlari: Infeksion kasalliklar, matematik modellashtirish, epidemiologiya, SIR modeli, bashorat qilish, tarqalish dinamikasi, inkubatsiya davri, reproduktiv koeffitsiyent, preventiv tibbiyot.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada yuqumli kasalliklarning tarqalish dinamikasini
o‘rganish va ularning kelajakdagi rivojlanish tendensiyalarini bashorat qilishda
matematik modellashtirishning o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqotda epidemiologik
jarayonlarni tavsiflovchi asosiy matematik modellar, xususan, SIR (Sog‘lom-
Kasallangan-Sog‘aygan) va uning modifikatsiyalari ko‘rib chiqiladi. Maqolada
infeksiyaning tarqalish tezligi, inkubatsiya davri va populyatsiyaning immunitet
darajasi kabi o‘zgaruvchilarning prognoz aniqligiga ta’siri yoritilgan. Shuningdek,
zamonaviy axborot texnologiyalari va statistik algoritmlar yordamida
epidemiyalarning avj olish nuqtalarini oldindan aniqlash hamda sog‘liqni saqlash
tizimi uchun preventiv choralar ishlab chiqishning ilmiy asoslari keltirilgan.
References
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1. O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. "Aholining sanitariya-epidemiologik
osoyishtaligi to‘g‘risida"gi O‘RQ-393-sonli Qonuni. Toshkent, 2015-yil.
2. Brauer, F., Castillo-Chavez, C., & Feng, Z. Mathematical Models in
Epidemiology. Springer Nature, 2019. – 510 p.
3. Anderson, R. M., & May, R. M. Infectious Diseases of Humans: Dynamics
and Control. Oxford University Press, 1991. – 768 p. (Klassik manba).
4. Martcheva, M. An Introduction to Mathematical Epidemiology. Springer, 2015.
– 450 p.
5. Vasilieva, L.Y. Matematicheskoye modelirovaniye v epidemiologii. Moskva:
"Visshaya shkola", 2010. – 230 s.
6. Kuchkarov, A.S., & Alimov, N.H. "Epidemiologik jarayonlarni bashorat
qilishda SIR va SEIR modellarining qiyosiy tahlili". O‘zbekiston matematika
jurnali, 2021. №2. 12-18-betlar.
