URBANIZATSIYALASHGAN HUDUDLARDA QO'LQANOTLILAR (CHIROPTERA) EKOLOGIYASI VA ULARNING HASHAROTLAR SONINI TARTIBGA SOLISHDAGI ROLI

Authors

  • OBIDJONOVA ZUMRADXON IKROMJON QIZI Author
  • RAXMONOVA MOXICHEXRA SHOVKATJON QIZI Author
  • IBROXIMJONOVA MASHHURAXON AKMALJON QIZI Author

Keywords:

Kalit so'zlar: qo'lqanotlilar, Chiroptera, urbanizatsiya, hasharotlar nazorati, bioindikator, shahar ekologiyasi, biologik xizmatlar, Toshkent.

Abstract

ANNOTATSIYA 
(O'zbek tilida) Ushbu maqolada O'zbekiston shaharlari va urbanizatsiyalashgan 
hududlarida  qo'lqanotlilar  (Chiroptera  tartibiga  mansub)  ekologiyasi  va  ularning 
hasharotlar  populyatsiyasini  biologik  yo'l  bilan  tartibga  solishdagi  ahamiyati 
o'rganilgan. Toshkent va boshqa shaharlar misolida 2019–2024-yillar davomida olib 
borilgan kuzatishlar natijasida 12 tur qo'lqanotli aniqlangan. Bir kechada bitta individ 
o'rtacha  600–1200  dona  hasharot,  jumladan  zararli  chivinlar,  kapalaklar  va 
qo'ng'izlarni yo'q qilishi aniqlangan. Shahar ekosistemalarida qo'lqanotlilarning tabiiy 
hasharot nazoratini ta'minlashdagi ekologik xizmatlari, yashash muhitlari va ularning 
saqlanishi muammolari muhokama qilinadi. 

References

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI

1. Boyles J.G., Cryan P.M., McCracken G.F., Kunz T.H. (2011). Economic

importance of bats in agriculture. Science, 332(6025), 41–42.

2. Kunz T.H., Torrez E.B., Bauer D., Lobova T., Fleming T.H. (2011).

Ecosystem services provided by bats. Annals of the New York Academy of Sciences,

1223(1), 1–38.

3. Russo D., Jones G. (2015). Bats as bioindicators: an introduction. Mammalian

Biology, 80(3), 157–158.

4. Rebelo H., Rebelo H., Jones G. (2010). Ground validation of presence‐only

modelling with rare species: a case study on bat conservation. Journal of Applied

Ecology, 47(1), 41–51.

5. Arlettaz R., Jones G., Racey P.A. (2001). Effect of acoustic clutter on prey

detection by bats. Nature, 414, 742–745.

6. Azimov D.A., Shernazarov E. (2018). O'zbekiston sutemizuvchilari.

Toshkent: Fan nashriyoti. 342 b.

7. Yusupov Z.M., Abdullayev K. (2020). Qo'lqanotlilarning ekologik roli va

ularni muhofaza qilish. O'zbekiston biologiya jurnali, 4(2), 112–118.

8. Rahimov A.B. (2021). Toshkent shahri qo'lqanotlilari faunasi va ekologiyasi.

Biologiya fanlari nomzodi dissertatsiyasi. Toshkent: O'zMU. 156 b.

9. Wickramasinghe L.P., Harris S., Jones G., Vaughan N. (2003). Bat activity

and species richness on organic and conventional farms. Agriculture, Ecosystems &

Environment, 99(1–3), 235–243.

10. Frick W.F., Hayes J.P., Heady P.A. (2012). Seasonal and nightly variation

in foraging behaviour of California leaf-nosed bat. Journal of Mammalogy, 93(2), 384–

394.

11. United Nations (2023). World Urbanization Prospects 2023. New York: UN

Department of Economic and Social Affairs.

12. IUCN (2024). The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2024-1.

www.iucnredlist.org

Published

2026-05-09

How to Cite

OBIDJONOVA ZUMRADXON IKROMJON QIZI, RAXMONOVA MOXICHEXRA SHOVKATJON QIZI, & IBROXIMJONOVA MASHHURAXON AKMALJON QIZI. (2026). URBANIZATSIYALASHGAN HUDUDLARDA QO’LQANOTLILAR (CHIROPTERA) EKOLOGIYASI VA ULARNING HASHAROTLAR SONINI TARTIBGA SOLISHDAGI ROLI . TADQIQOTLAR, 85(6), 291-296. https://journalss.org/index.php/tad/article/view/28947