DUDUQLANISHGA EGA BOLALARDA RITMIKA, HARAKAT VA NUTQ KOORDINATSIYASINI RIVOJLANTIRISH USULLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: duduqlanish, logoritmika, nutq buzilishlari, ritmika, nutq va harakat koordinatsiyasi, motor rivojlanish, mayda motorika, umumiy motorika, artikulyatsion mashqlar, nafas mashqlari, musiqali-harakatli o‘yinlar, nutq ravonligi, kommunikativ ko‘nikmalar, psixomotor rivojlanish, logopedik korreksiya, temp va ritm hissi, nutq terapiyasi, inklyuziv ta’lim, defektologiya, bolalar nutqini rivojlantirish.Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada duduqlanishga ega bolalarda ritmika, harakat
va nutq koordinatsiyasini rivojlantirishning nazariy hamda amaliy asoslari keng
yoritilgan. Duduqlanish bolalar nutqining sur’ati, ravonligi va ritmiga salbiy ta’sir
ko‘rsatuvchi murakkab nutq nuqsonlaridan biri sifatida tavsiflanib, uning psixologik
va motor rivojlanish bilan uzviy bog‘liqligi tahlil qilingan. Tadqiqotda logoritmika,
ritmik mashqlar, musiqali-harakatli o‘yinlar, nafas mashqlari va artikulyatsion
gimnastikaning bolalar nutq faoliyatini shakllantirishdagi o‘rni ochib berilgan.
Shuningdek, nutq va harakat koordinatsiyasini rivojlantirish orqali bolalarda temp-ritm
hissini mustahkamlash, umumiy va mayda motorikani faollashtirish, diqqat va eshituv
idrokini rivojlantirish imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Ritm asosidagi
mashg‘ulotlarning duduqlanuvchi bolalarda emotsional zo‘riqishni kamaytirishi, erkin
muloqotga kirishish ko‘nikmalarini shakllantirishi hamda nutqning ravonligini
yaxshilashi ilmiy jihatdan asoslab berilgan.
Maqolada logopedik ritmika mashg‘ulotlarini tashkil etishning samarali
metodlari, harakat va nutq uyg‘unligini ta’minlovchi mashqlar tizimi hamda ularning
amaliy qo‘llanilishi yuzasidan tavsiyalar berilgan. Tadqiqot natijalari duduqlanishga
ega bolalar bilan ishlovchi logoped, defektolog, pedagog va ota-onalar uchun muhim
metodik manba bo‘lib xizmat qiladi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. – Toshkent, 2020.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ta’lim va inklyuziv ta’limni
rivojlantirishga oid farmon va qarorlari. – Toshkent.
3. Ayupova M.Yu. Logopediya asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi, 2019.
4. Po‘latova P.M. Maxsus pedagogika (surdopedagogika va logopediya asoslari).
– Toshkent: Fan va texnologiya, 2018.
5. Nurkeldiyeva D.A. Logopedik korreksiya metodikasi. – Toshkent, 2021.
6. Xamedova M.A. Bolalar nutq nuqsonlari va ularni bartaraf etish yo‘llari. –
Toshkent, 2017.
