AVIATSIYA VA AVTOMOBILSOZLIKDA QO‘LLANILADIGAN ZAMONAVIY KONSTRUKSION MATERIALLAR: TASNIF VA QIYOSIY BAHOLASH
Abstract
Annotatsiya: ushbu mavzu aviatsiya va avtomobilsozlik sanoatida
qoʻllanilayotgan zamonaviy konstruksiyalar, ularning tarkibi, xususiyatlari va
qoʻllanish sohalarini oʻrganishga bagʻishlangan. Hozirgi kunda texnologiyalarning tez
rivojlanishi tufayli transport vositalariga yuqori talablar qoʻyilmoqda. Xususan,
transportning yengil, mustahkam, xavfsiz, tejamkor va ekologik talablarga javob
berishi muhim ahamiyat kasb etmoqda. Shu sababli aviatsiya va avtomobilsozlikda
yangi konstruktiv materiallar va zamonaviy texnologiyalar keng joriy qilinmoqda.
Aviatsiya sanoatida samolyotlar, vertolyotlar va boshqa uchuvchi qurilmalarni
ishlab chiqarishda alyuminiy qotishmalari, titan, kompozit materiallar hamda uglerod
tolali materiallardan foydalanish keng tarqalgan. Bunday materiallarning asosiy
afzalligi ularning yengil vaznga ega boʻlishi bilan birga yuqori mustahkamlik va
korroziyaga chidamlilik xususiyatlariga egaligidir. Zamonaviy samolyot
konstruksiyalarida kompozit materiallarning ulushi yil sayin ortib bormoqda. Bu esa
samolyot vaznini kamaytirib, yonilgʻi sarfini qisqartirish va parvoz samaradorligini
oshirish imkonini beradi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Ashby, M.F. – Materials Selection in Mechanical Design. Elsevier Publishing,
2016.
2. Callister, W.D., Rethwisch, D.G. – Materials Science and Engineering: An
Introduction. John Wiley & Sons, 2018.
3. Anderson, J.D. – Introduction to Flight. McGraw-Hill Education, 2015.
4. Smith, W.F., Hashemi, J. – Foundations of Materials Science and Engineering.
McGraw-Hill, 2017.
5. Budynas, R.G., Nisbett, J.K. – Shigley’s Mechanical Engineering Design. McGraw-
Hill Education, 2020.
6. Groover, M.P. – Fundamentals of Modern Manufacturing: Materials, Processes and
Systems. Wiley, 2020.
7. Gibson, R.F. – Principles of Composite Material Mechanics. CRC Press, 2016.
8. Rajput, R.K. – A Textbook of Automobile Engineering. Laxmi Publications, 2018.
9. Khurmi, R.S., Gupta, J.K. – Automobile Engineering. S. Chand Publishing, 2019.
10. Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim muassasalari uchun texnik fanlar boʻyicha
oʻquv qoʻllanmalar va ilmiy maqolalar.
