GIS VA MASOFADAN ZONDLASH TEXNOLOGIYALARI YORDAMIDA YER KADASTRI ANIQLIGINI OSHIRISH
Keywords:
Kalit so'zlar: GIS, masofadan zondlash, yer kadastri, sun'iy yo'ldosh tasvir, UAV, LiDAR, geodeziya, raqamli xaritalash, yer zaxiralarini boshqarish. Ushbu tadqiqot O'zbekiston Respublikasida yer resurslarini samarali boshqarish va kadastr tizimini zamonaviy texnologiyalar asosida modernizatsiya qilish dasturlari doirasida amalga oshirilgan.Abstract
Ushbu maqolada yer kadastrining aniqligini oshirishda geografik axborot
tizimlari (GIS) va masofadan zondlash (MZ) texnologiyalarining qo'llanilishi ilmiy-
amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot doirasida zamonaviy sun'iy yo'ldosh tasvirlari,
bepilot uchish apparatlari (BUA/drone) va LiDAR texnologiyalarining kadastr
ishlarida samaradorligi o'rganilgan. Olingan natijalar an'anaviy geodezik usullar bilan
solishtirilganda aniqlik darajasi 80% gacha oshishi, kadastr xatoligi esa 45 sm dan 8
sm ga kamayishi aniqlangan. Bundan tashqari, GIS muhitida ma'lumotlar
integratsiyasi, real vaqt rejimida monitoring va avtomatlashtirilgan tahlil imkoniyatlari
ko'rib chiqilgan. Maqolada shuningdek yer nizolarini oldini olishda raqamli kadastr
xaritalarining roli va O'zbekiston sharoitida texnologiyalarni joriy etish bo'yicha
amaliy tavsiyalar keltirilgan.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Enemark, S., Bell, K.C., Lemmen, C., McLaren, R. (2014). Fit-for-Purpose Land
Administration. International Federation of Surveyors (FIG) Publication No. 60,
Copenhagen, Denmark.
2. Lemmen, C., Van Oosterom, P. (2020). The Land Administration Domain Model
(LADM): An international standard. Land Use Policy, 49 (2015), 535–545.
3. Lillesand, T., Kiefer, R.W., Chipman, J. (2015). Remote Sensing and Image
Interpretation. 7th Edition. John Wiley & Sons, New York. 720 p.
4. Kumar, M., et al. (2021). Impact of Digital Land Records on Property Disputes:
Evidence from Rajasthan. Journal of Development Economics, 153, 102714.
5. Zevenbergen, J., Augustinus, C., Antonio, D., Bennett, R. (2013). Pro-poor land
administration: Principles for recording the land rights of the underrepresented.
Land Use Policy, 31, 595–604.
6. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son
Farmoni: "2022–2026 yillarga mo'ljallangan Yangi O'zbekiston taraqqiyot
strategiyasi to'g'risida".
7. Gerke, M., Nex, F. (2022). UAV photogrammetry for cadastral purposes — current
status and challenges. Remote Sensing, 14(3), 612.
8. Bennett, R., Unger, E., Lemmen, C., Dijkstra, P. (2020). Land Administration
Maintenance — A Review of the Persistent Problem and Emerging Fit-for-Purpose
Solutions. Land, 9(7), 241.
9. Yomralioglu, T., Nişancı, R. (2022). GIS-based land use suitability for land
administration and cadastre. Survey Review, 54(386), 440–454.
10. Rajabbekov, A., Toshmatov, N. (2023). O'zbekistonda yer resurslari boshqaruvini
raqamlashtirish: muammolar va istiqbollar. Geoinformatika va Kadastr jurnali,
2(4), 18–27.
