HUDUDIY IXTISOSLASHUVDA INNOVATSION YONDASHUVLARNING ROLI VA TA'SIRI
Keywords:
Kalit so'zlar: hududiy ixtisoslashuv, innovatsion yondashuv, klaster, texnopark, startap, GII, HITI, S3 strategiyasi, raqamli iqtisodiyot, R&D, mintaqaviy rivojlanish.Abstract
Annotatsiya:Maqolada hududiy iqtisodiyotda ixtisoslashuv jarayonlarida
innovatsion yondashuvlarning o'rni tahlil qilinadi. So'nggi o'n yillikdagi amaliy va
ilmiy manbalarga tayanilgan holda innovatsion tamoyillar, klaster va ekotizimlarning
mintaqaviy iqtisodiyotga qanday ta'sir qilishi ko'rib chiqiladi. Tadqiqot usuli sifatida
taqqoslash, kontent-tahlil, Global Innovatsiya Indeksi (GII, 2024) va Hududiy
Innovatsion tadbirkorlik indeksi (HITI) ko'rsatkichlari asosida baholash qo'llaniladi.
O'zbekiston viloyatlari bo'yicha hisoblangan HITI ballari 1.1 (Qoraqalpog'iston) dan
4.1 (Toshkent shahri) gacha tebranib, sezilarli mintaqaviy farqlarni ko'rsatadi. R&D
xarajatining YaIMdagi ulushi (0.13%) xalqaro o'rtachadan (1.7%) ancha past ekanligi
va klasterlar tarmog'ining notekis joylashganligi asosiy to'siqlar sifatida aniqlanadi.
Xulosa va tavsiyalarda S3 strategiyasini joriy etish, startap va ta'lim infratuzilmasini
rivojlantirish hamda 2030-yilgacha R&D ulushini kamida 0.5% ga yetkazish taklif
etiladi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI
1. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoyev (2022). "Yangi
O'zbekiston" taraqqiyot strategiyasi (PF-60-son). Lex.uz.
2. Asian Development Bank & World Bank. (2023). Innovation and Growth in
Central Asia. World Bank Reports.
3. Audretsch, D. B., & Belitski, M. (2022). The knowledge spillover of
innovation. Industrial and Corporate Change, 31(6), 1329–1357.
4. CASIB. (2024). Science in Uzbekistan: R&D Indicators. https://casib.eu
5. European Commission. (2024). About S3 Smart Specialisation. Directorate-
General for Regional and Urban Policy.
6. European Court of Auditors. (2025). Smart specialisation strategies in the EU.
Publications Office of the EU.
7. Foray, D. (2015). Smart Specialisation: Opportunities and Challenges for
Regional Innovation Policy. Routledge. ISBN 978-1-138-77672-2.
8. Haus-Reve, S., & Asheim, B. T. (2024). The role of clusters in addressing
societal challenges. European Planning Studies, 32(9), 1927–1942.
9. IT Park Uzbekistan. (2024). Annual Report 2024. https://itpark.uz
10. Kim, K., Ferrante, C., & Kogler, D. F. (2024). Smart Specialisation
Strategies and regional knowledge spaces. Regional Studies, 58(12), 2501–2517.
11. Kosfeld, R., Titze, M., & Brachert, M. (2023). R&D intensive clusters and
regional competitiveness. Growth and Change, 54(2), 412–438.
12. Kurpayanidi, K. I. (2026). Differentiated innovation strategies of regional
digital industrial enterprises. Raqamli iqtisodiyot, 14.
13. Milliy statistika qo'mitasi. (2024). Hududlar bo'yicha iqtisodiy
ko'rsatkichlar. Stat.uz.
14. Nie, L. et al. (2022). Heterogeneous knowledge spillover channels and green
technology innovation. Frontiers in Psychology, 13, 943655.
15. OECD. (2024). Productivity and Innovation in Regions. OECD Publishing.
16. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-165-son Farmoni. (2022).
2022-2026-yillarda innovatsion rivojlanish strategiyasi. Lex.uz.
17. Porter, M. E. (1990). The Competitive Advantage of Nations. Harvard
Business Review, 68(2), 73–93.
18. Porter, M. E. (2000). Location, Competition, and Economic Development:
Local Clusters in a Global Economy. Economic Development Quarterly, 14(1), 15–34.
19. Poveda-Pareja, E. et al. (2022). Regional Specialization, Competitive
Pressure, and Cooperation: The Cocktail for Innovation. Energies, 15(15), 5346.
20. Raximov, A. N. (2024). Sanoat tarmoqlarini hududiy rivojlantirishning
mexanizmlari. Innovatsion iqtisodiyot va tadbirkorlik, 2, 152–160.
21. Sánchez-García, E., Marco-Lajara, B., Martínez-Falcó, J., & Poveda-Pareja,
E. (2023). Cognitive social capital for knowledge absorption in specialized
environments. Heliyon, 9(3), e14223.
22. Shadiyeva, G. (2026). O'zbekiston hududlarida innovatsion tadbirkorlikni
integral indeks asosida baholash. Ilg'or iqtisodiyot, 3(1), 428–434.
23. UNCTAD. (2024). Science, technology and innovation parks in Uzbekistan
(UNCTAD/TCS/DTL/INF/2024/7). United Nations, Geneva.
24. WIPO. (2024). Global Innovation Index 2024. Geneva: WIPO.