O‘ZBEKISTONDA 1970-YILLAR VA 1980-YILLARNING BIRINCHI YARMIDA MADANIY SIYOSAT HAMDA UNING TEATR VA KINOGA TA’SIRI: MAFKURAVIY QOLIPLAR VA SOTSIALISTIK REALIZM
Keywords:
Kalit so‘zlar: Madaniy siyosat, sotsialistik realizm, mafkuraviy qoliplar, teatr san’ati, O‘zbekiston kinosi, ma’muriy-buyruqbozlik tizimi, “Glavlit” tsenzurasi, institutsional bosim, badiiy isyon, dimiqqan yillar (zastoy), milliy o‘zlikni anglash, Ezop tili, mualliflik kinosi, repertuar siyosati.Abstract
Annotatsiya
Ushbu keng qamrovli ilmiy maqolada 1970-yillar va 1980-yillarning birinchi
yarmida (tarixshunoslikda “turg‘unlik” yoki “dimiqqan yillar” deb ataluvchi davrda)
O‘zbekistonda olib borilgan sovet madaniy siyosatining makro va mikro darajadagi
ta’sirlari, xususan, teatr va kino san’atidagi institutsional hamda g‘oyaviy
transformatsiyalar kompleks tarzda tadqiq etilgan. Mamlakatning madaniy hayotini
yagona kommunistik mafkura ostiga birlashtirish strategiyasi doirasida “sotsialistik
realizm” metodining yagona ijodiy mezon sifatida majburiy joriy etilishi, uning milliy
san’atdagi o‘rni, oqibatlari hamda ijodiy erkinlikni bo‘g‘ishdagi o‘rni chuqur tahlil
qilingan.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Usmonov Q., Sodiqov M., Burxonova S. O‘zbekiston tarixi (1917-1991 yy). Oliy
o‘quv yurtlari uchun darslik. – T.: Ziyouz, 2020. – B. 45-48.
2. Nazarov B., Rasulov A., Ahmedova Sh. O‘zbek adabiy tanqidchiligi tarixi:
sotsialistik qoliplar va milliylik evolyutsiyasi. – T.: “O‘zbekiston”, 2012. – B.
112-118.
3. Yo‘ldoshev B. Teatr – hayot ko‘zgusi. Mafkura, tsenzura va san’at evolyutsiyasi.
– T.: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2015. – B. 214-220.
4. Xo‘jayev T. O‘zbek teatri tarixi: yutuqlar, inqirozlar va yangilanishlar.
Magistrantlar uchun o‘quv qo‘llanma. – T.: San'at instituti nashriyoti, 2018. – B.
188.
5. Abulqosimova X. O‘zbek kinosi tarixi (1960–1990 yillar): G'oyaviy kurashlar. –
T.: “San’at jurnali” nashriyoti, 2019. – B. 120-125.
6. Karimov H. Sovet davridagi madaniy siyosat: inqiroz va uyg‘onish asari. – T.:
Fan, 2008. – B. 215.
7. Stishova Ye. Osiyoning madaniy immuniteti va o‘zbek kinosining shakllanish
jarayonlari. Markaziy Osiyo madaniy tadqiqotlari xrestomatiyasi. – M.: Iskusstvo,
2013. – B. 301-305.
8. To'rayev B. Madaniy meros obyektlari va san'at namunalarining xalqaro ijtimoiy
jozibadorligi. – Samarqand: Ipak Yo'li, 2021. – B. 142.
9. MacFadyen, David. Russian Culture in Uzbekistan: One Language in the Middle
of Nowhere. – London: Routledge, 2006. – P. 89-94.
10. O'zbekiston Respublikasi Markaziy Davlat Arxivi (O'zMDA), 314-fond, 2-
ro'yxat, 18-yig'majild (Madaniyat vazirligi repertuar bo'limi hujjatlari).
