BAKTERIAL FERMENTLARNI LABORATOR SHAROITDA ANIQLASH VA IDENTIFIKATSIYA QILISH TEXNOLOGIYALARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: bakterial fermentlar, mikrobiologiya, laborator diagnostika, identifikatsiya, enzimatik diagnostika, mikroorganizmlar, biokimyoviy testlar, laborator tekshiruv, ferment faoliyatiAbstract
Mavzuning dolzarbligi. Hozirgi kunda mikrobiologiya va laborator
diagnostika sohasining jadal rivojlanishi bakterial mikroorganizmlarni tez, aniq va
ishonchli identifikatsiya qilish usullarini takomillashtirishni talab etmoqda. Bakterial
fermentlar mikroorganizmlarning metabolik faoliyatini ifodalovchi muhim biologik
ko‘rsatkichlardan biri bo‘lib, ularning fermentativ xususiyatlarini o‘rganish
bakteriyalarni tur va avlod darajasida aniqlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Patogen
va shartli patogen bakteriyalarni laborator sharoitda identifikatsiya qilishda
fermentativ testlardan foydalanish mikrobiologik diagnostikaning asosiy
bosqichlaridan hisoblanadi.
Katalaza, oksidaza, ureaza, koagulaza, amilaza va boshqa fermentlarni aniqlash
usullari bakterial turlarni bir-biridan farqlash, infeksiya qo‘zg‘atuvchilarini aniqlash
hamda samarali davolash strategiyasini tanlash imkonini beradi. Shu bilan birga,
zamonaviy laborator texnologiyalar rivojlanishi natijasida bakterial fermentlarni
aniqlashning yuqori sezgirlikka ega bo‘lgan biokimyoviy va avtomatlashtirilgan
diagnostik usullari amaliyotga keng joriy qilinmoqda.Antibiotiklarga rezistentlik
muammosining ortib borishi ham mikroorganizmlarni tezkor identifikatsiya qilish
zaruratini kuchaytirmoqda. Bakterial fermentlarni o‘rganish nafaqat klinik
mikrobiologiyada, balki epidemiologik nazorat, sanitariya-gigiyena tekshiruvlari,
farmatsevtika va biotexnologiya sohalarida ham muhim ilmiy va amaliy ahamiyatga
ega. Ekzofermentlar bakteriya hujayrasidan tashqi muhitga chiqarilib, u yerda turli
moddalarni parchalaydi. Ba’zi ekzofermentlar bakteriyalarning oziqlanishi bilan
bog‘liq, chunki ular oziq moddalarini mikrob hujayrasi tomonidan so‘rilishi mumkin
bo‘lgan shaklga aylantiradi. Endofermentlar hujayra ichidagi oziq moddalarining
parchalanishi va hujayraning tarkibiy qismlariga aylanishida ishtirok etadi.
References
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Murray P.R., Rosenthal K.S., Pfaller M.A. Medical Microbiology. – 9-nashr. –
Philadelphia: Elsevier, 2020. – 872 b.
2. Brooks G.F., Carroll K.C., Butel J.S., Morse S.A., Mietzner T.A. Jawetz,
Melnick and Adelberg’s Medical Microbiology. – 28-nashr. – New York:
McGraw-Hill Education, 2019. – 864 b.
3. Forbes B.A., Sahm D.F., Weissfeld A.S. Bailey and Scott’s Diagnostic
Microbiology. – 14-nashr. – St. Louis: Mosby Elsevier, 2017. – 1064 b.
4. Willey J.M., Sherwood L.M., Woolverton C.J. Prescott’s Microbiology. – 11-
nashr. – New York: McGraw-Hill Education, 2020. – 1088 b.
5. Madigan M.T., Bender K.S., Buckley D.H., Sattley W.M., Stahl D.A. Brock
Biology of Microorganisms. – 16-nashr. – New York: Pearson, 2021. – 1024 b.
6. Koneman E.W., Allen S.D., Janda W.M., Schreckenberger P.C., Winn W.C.
Koneman’s Color Atlas and Textbook of Diagnostic Microbiology. – 7-nashr. –
Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2017. – 1736 b.
7. Tille P. Bailey & Scott’s Diagnostic Microbiology. – 15-nashr. – St. Louis:
Elsevier, 2022. – 1136 b.
8. Tortora G.J., Funke B.R., Case C.L. Microbiology: An Introduction. – 13-nashr.
– Boston: Pearson Education, 2019. – 960 b.
9. Mahon C.R., Lehman D.C., Manuselis G. Textbook of Diagnostic Microbiology.
– 6-nashr. – St. Louis: Elsevier, 2019. – 1152 b.
10. Cappuccino J.G., Welsh C.T. Microbiology: A Laboratory Manual. – 12-nashr.
– New York: Pearson, 2020. – 560 b.
