MINIATURALARDA AKS ETTIRILGAN VA QAYTA TIKLANGAN DILRABO VA DILNAVO CHOLGʻULARINING AMALIYOTDA QOʻLLANILISHI
Keywords:
Kalit so'zlar: dilrabo, dilnavo, miniatura, organologiya, rekonstruksiya, O'rta Osiyo musiqa merosi, ikonografik tahlil, torli cholg'ular, damli cholg'ular, musiqa arxeologiyasi.Abstract
ANNOTATSIYA: Ushbu maqola O'rta Osiyo miniaturaviy san'atida, xususan
XV–XVII asrlarga oid qo'lyozma manbalarda tasvirlangan dilrabo va dilnavo
cholg'ularini ilmiy-amaliy jihatdan tadqiq etadi. Maqolada ko'rsatilganidek, mazkur
cholgʻu asboblarining ikonografik tahlili ularning tuzilishi, ijro texnikasi hamda
ijtimoiy-madaniy ahamiyati to'g'risida muhim ma'lumotlarni beradi. Tadqiqot
metodologiyasi qiyosiy organologiya, tarixiy rekonstruksiya va akustik eksperiment
usullarini birlashtiradi. Dilrabo — torli-kamon cholg'usi bo'lib, uning asosiy tarkibiy
qismlari va sozlash tartibi miniaturalardagi tasvirlar asosida aniqlanadi. Dilnavo — nay
turkumiga mansub damli cholg'u sifatida alohida o'rganiladi. Qayta tiklangan
namunalar hozirgi zamon konsert amaliyotida qo'llanilmoqda va bu tajriba milliy
meros saqlanishiga xizmat qilmoqda.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Djumaev, A. (2009). Music and Musical Life in Central Asia. In V. Nettl et
al. (Eds.), The Garland Encyclopedia of World Music, Vol. 6: The Middle East (pp.
900–938). Routledge, New York.
2. During, J. (1991). Le répertoire-modèle de la musique iranienne: Radif de tar
et de setar de Mirza Abdollah. Éditions du Sénat, Tehran. [Relevant sections on dilrabo
typology, pp. 44–59.]
3. Farmer, H. G. (1929). A History of Arabian Music to the XIIIth Century.
Luzac & Co., London. [Reprint 2021, Routledge.]
4. Grenet, F. (2004). Maracanda / Samarqand: une métropole pré-mongole.
Sources écrites et archéologie. Annales. Histoire, Sciences Sociales, 59(5–6), 1043–
1067.
5. Karomatov, F. M. (1978). Uzbekskaya instrumentalnaya muzyka. G. Gulom
nashriyoti, Toshkent. [Дилрабо хусусидаги боблар, 112–139-бетлар.]
