YO‘L BELGILARINING SAMARADORLIGI VA ULARNI TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
Kalit so‘zlar: yo‘l belgisi, harakat xavfsizligi, retroreflektivlik, transport oqimi, haydovchi xulqi, piyoda xavfsizligi, yo‘l infratuzilmasi, raqamli monitoring, xalqaro standart, takomillashtirish.Abstract
Annotatsiya
Mazkur maqolada yo‘l belgilarining harakat xavfsizligini ta’minlashdagi roli,
ularning haydovchi va piyodalar xulq-atvoriga ta’siri, axborotni qabul qilish tezligi
hamda yo‘l infratuzilmasi bilan uzviy bog‘liqligi ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Yo‘l
belgisi oddiy grafik belgi sifatida emas, balki transport oqimini tartibga soluvchi,
xavfni oldindan ogohlantiruvchi va huquqiy majburiyatni ifodalovchi kommunikativ
tizim elementi sifatida qaraladi. Bugungi urbanizatsiya, avtomobillashuv darajasining
ortishi, jamoat transporti yo‘laklarining kengayishi, piyodalar va velosipedchilar
xavfsizligiga e’tibor kuchayishi yo‘l belgilarining sifatiga nisbatan yangicha talablarni
yuzaga chiqarmoqda. Belgilarning samaradorligi shakl, rang, o‘lcham, joylashuv,
retroaks ettirish xususiyati, yoritilish, ko‘rish masofasi, tushunarlilik va xalqaro
standartlarga moslik kabi omillarga bog‘liq.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoyev. Yo‘l harakati
xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar yuzasidan yig‘ilish
materiallari. 2025-yil 9-iyul.
2. O‘zbekiston Respublikasining “Yo‘l harakati to‘g‘risida”gi O‘RQ-900-son
Qonuni. 2024-yil 19-yanvar.
3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Yo‘l harakati qoidalarini
tasdiqlash to‘g‘risida”gi 172-son qarori. 2022-yil 12-aprel.
4. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Yo‘l harakati qoidalari
buzilganligini maxsus avtomatlashtirilgan foto va video qayd etish vositalari orqali aniqlash
tartibini takomillashtirish to‘g‘risida”gi 148-son qarori. 2024-yil 25-mart.
5. United Nations Economic Commission for Europe. Vienna Convention on Road
Signs and Signals. Consolidated version. Geneva: UNECE, 2006.
6. Federal Highway Administration. Manual on Uniform Traffic Control Devices for
Streets and Highways. Washington, D.C.: FHWA, 2023.
7. World Health Organization. Global Status Report on Road Safety. Geneva: WHO,
2023.
8. Road Safety Performance Review: Uzbekistan. Geneva: UNECE, 2024.
9. RoSPA Road Safety Observatory. Signing and Marking. Birmingham: Royal
Society for the Prevention of Accidents, 2021.
10. CEDR. Human Factors in Traffic Management: Guidance Booklet. Conference
of European Directors of Roads, 2017.
11. Elvik, R., Hoye, A., Vaa, T., Sorensen, M. The Handbook of Road Safety
Measures. Bingley: Emerald Publishing, 2009.
12. Ogden, K. W. Safer Roads: A Guide to Road Safety Engineering. Aldershot:
Avebury Technical, 1996.
13. Fiolić, M., et al. Effect of road markings and road signs quality on driving
behaviour and road safety. Transportation Research Part F, 2023.
14. Кременец, Ю.А., Печерский, М.П. Технические средства организации
дорожного движения. Москва: Академкнига, 2005.
15. Бабков, В.Ф. Дорожные условия и безопасность движения. Москва:
Транспорт, 1993.
16. Azizov Q.X. Harakat xavfsizligini tashkil etish asoslari. Toshkent: avtomobil
yo‘llari va transport sohasi bo‘yicha o‘quv adabiyoti, 2018.
17. Raximov B., Karimov A. Avtomobil yo‘llarida harakat xavfsizligini
ta’minlashning muhandislik asoslari. Toshkent: Transport, 2020.
